CarbonOS güvenlik ve veri yönetişimi
Karbon verisinde asıl güvenlik sorusu "kim erişebilir" değil, "kayıt sonradan değiştirilebilir mi"dir. Doğrulayıcı rakama değil izine bakar; iz oynatılabiliyorsa doğrulama anlamını kaybeder. CarbonOS’ta denetim kaydı veritabanı düzeyinde değiştirilemez: tabloya UPDATE ve DELETE tetikleyiciyle engellenmiştir. Uygulama hatası ya da yönetici erişimi geçmişi düzeltemez.
Aşağıdaki maddeler, yanında ayrıca belirtilmedikçe uygulanmış durumdadır. Uygulanmamış ya da teyit bekleyenler ayrı başlıkta yazılıdır — eksik olanı saymamak, olanı abartmaktan daha sık rastlanan bir yanıltma biçimi.
Üç ilke
Değiştirilemez denetim kaydı
Kim, ne zaman, neyi, hangi değerden hangi değere değiştirdi — ve bu kayıt silinemez.
- UPDATE ve DELETE veritabanı tetikleyicisiyle reddedilir
- Kiracı silinse bile iz kalır
Kanıt ve hesap özeti
Yüklenen her kanıt belgesinin ve her hesabın girdi kümesinin sha256 özeti saklanır.
- Belge sonradan değiştirilirse özet tutmaz
- Aynı girdi her zaman aynı sonucu verir
Veri sizin
Dışa aktarım her zaman açık; veri sistemde kilitli kalmaz.
- Excel ve yapılandırılmış çıktı
- Kanıt paketi dosyalarıyla birlikte
Değiştirilemez denetim izi
Sistemin ilk tasarım kararı buydu — şifreleme değil.
- Uygulama kullanıcı işlemi
- Denetim tablosu veritabanında
- Betik ya da yönetici doğrudan veritabanı erişimi
-
Kimden: Uygulama , kime: Denetim tablosu
Yeni olay eklenir: kim, ne zaman, ne yaptı, öncesi ve sonrası
-
Kimden: Betik ya da yönetici , kime: Denetim tablosu
Geçmiş olayı düzeltme ya da silme (UPDATE, DELETE)
Kesikli ok: reddedilen işlem
-
Taraf: Denetim tablosu
Tetikleyici işlemi reddeder; olay olduğu gibi kalır
Kesikli ok: reddedilen işlem
Karbon verisi denetlenen bir veridir. Doğrulayıcının sorduğu soru "bu sayı doğru mu" değil, "bu sayı nereden geldi ve sonradan oynandı mı"dır. Bu yüzden denetim izi bir günlük dosyası değil, sistemin çekirdek yapısıdır.
Her değişiklik şu alanlarla kaydedilir:
- Kim — işlemi yapan kullanıcı.
- Ne zaman — sunucu zaman damgası.
- Ne yaptı — eylem türü ve üzerinde işlem yapılan kayıt.
- Öncesi ve sonrası — değişen alanların eski ve yeni değerleri.
- Bağlam — IP adresi, tarayıcı bilgisi, isteğin kaynağı.
Değiştirilemezlik nerede zorlanıyor
Uygulama katmanında değil veritabanında. Denetim tablosuna yalnız ekleme serbesttir; UPDATE ve DELETE bir tetikleyiciyle reddedilir. Bunun anlamı şu: bir uygulama hatası, yanlış bir yönetim betiği ya da veritabanına doğrudan erişen bir yönetici bile geçmişi düzeltemez.
Kiracı kaydı silinmek istense bile denetim izi korunur — ilişki kısıtı silmeyi reddeder. "Müşteri ayrıldı, kayıtları temizleyelim" işlemi izi yok etmez.
Kanıt bütünlüğü ve yeniden üretilebilirlik
Doğrulama, rakamdan kaynak belgeye tek tıkla inebilmeyi gerektiriyor. Belgenin arada değişmemiş olması da gerekiyor.
Kanıt dosyaları
Yüklenen her belgenin dosya adı, tipi, boyutu ve sha256 özeti kaydedilir. Özet, belgenin sonradan değiştirilip değiştirilmediğini gösterir: içerik bir bit bile oynadığında özet tutmaz. Kanıt paketi dışa aktarıldığında dosyalar bu künyelerle birlikte verilir.
Hesabın yeniden üretilebilirliği
Her hesaplama, girdi kümesinin sha256 özetiyle birlikte saklanır. Aynı girdiler aynı sonucu verir; sonuç farklıysa girdi değişmiş demektir ve bu izlenebilir. Doğrulayıcının "bu sayıyı yeniden üretebiliyor musunuz" sorusu bu yüzden bir arama sorgusuyla yanıtlanır.
Tedarikçi portalı · planlanıyor
Portal henüz kullanıma açık değil. Veri modelinde verilen tasarım kararı şu: tedarikçiye gidecek davet jetonunun kendisi değil özeti saklanır. Böylece veritabanına erişen biri jetonları okuyup tedarikçi adına veri giremez.
Verilere kim, nasıl erişir?
Sade ama doğru kurulmuş bir katman.
- Parolalar bcrypt ile saklanır — düz metin ya da geri çevrilebilir şifreleme yok.
- Oturum çerezi
HttpOnly(JavaScript okuyamaz),SameSite=Lax(siteler arası istekle taşınmaz) ve üretimdeSecure(yalnız HTTPS) olarak ayarlanır. - Oturum süresi sınırlıdır ve süre sonunda yeniden kimlik doğrulama gerekir.
- Form gönderimlerinde kaynak denetimi yapılır: farklı bir siteden gönderilen istekler reddedilir.
Üretim ayar kapısı
Sistem, üretim modunda varsayılan ya da eksik gizli anahtarla açılmayı reddeder. Yanlış yapılandırmayla sessizce çalışmaya başlamak, en sık görülen güvenlik açığı biçimidir; burada açılış durur ve hangi ayarın eksik olduğu söylenir.
Veri sahipliği ve yerleşim
Verinin nerede durduğu ve nasıl çıkarılabileceği, güvenliğin bir parçası.
Dışa aktarım her zaman açıktır. Envanter verisi, hesap dosyası ve kanıt paketi istendiği anda dışa aktarılabilir. Veriyi rehin alan bir tasarım tercih edilmedi: sözleşme sona erdiğinde elinizde çalışır bir veri kümesi kalır.
Kanıt dosyaları nesne deposunda tutulur; veritabanı ve dosya deposu ayrı bileşenlerdir. Günlük yedek alınır. Yedeği almak değil geri yükleyebilmek asıl güvencedir; düzenli geri yükleme tatbikatı ve yedeklerin şifreli off-site kopyası ise henüz teyit bekliyor, bu yüzden “Neleri yapmıyoruz?” başlığında yer alıyor.
Off-site kopyanın tasarım kararı şu: şifreleme anahtarı sunucuda üretilmeyecek, çünkü sunucu kaybında anahtar da kaybolursa off-site kopya işe yaramaz.
KVKK ve kişisel veri
Karbon verisi çoğunlukla kişisel veri değildir — ama sistemde kişisel veri de bulunur.
Emisyon verisi kişisel veri değildir. Ancak sistemde kullanıcı hesapları, tedarikçi iletişim kişileri ve denetim izindeki IP/tarayıcı bilgisi gibi kişisel veriler bulunur.
- Kullanıcı parolaları geri çevrilemez biçimde saklanır.
- Denetim izindeki bağlam bilgisi (IP, tarayıcı) güvenlik amacıyla tutulur ve bu amaçla sınırlıdır.
- Yedeklerin off-site kopyası devreye girdiğinde şifreli olacak — aksi hâlde üçüncü bir sağlayıcıya düz kişisel veri gider.
Sitenin kendi veri işleme uygulamaları için KVKK aydınlatma metnine bakın.
Neleri yapmıyoruz?
Bu başlık kasıtlı. Uygulanmamış olanı saymamak, uygulanmışı abartmaktan daha sık rastlanan bir yanıltma biçimi.
Aşağıdakiler şu an mevcut değil ya da teyit bekliyor:
- Bağımsız sızma testi yapılmadı. Güvenlik yaklaşımı tasarım kararlarına dayanıyor; üçüncü taraf bir teknik değerlendirme raporu yok.
- ISO 27001 veya benzeri bir bilgi güvenliği belgesi yok. Belge iddiası taşımıyoruz.
- Çok faktörlü kimlik doğrulama (MFA) ve kurumsal SSO yok. Kimlik katmanı kullanıcı adı ve parola ile çalışıyor.
- Rol bazlı ayrıntılı yetkilendirme sınırlı. Kullanıcı ayrımı var, ince taneli izin matrisi yok.
- Yayımlanmış bir olay müdahale taahhüdü (SLA) yok.
- Düzenli geri yükleme tatbikatı ve şifreli off-site yedek kopyası teyit bekliyor. Günlük yedek alınıyor; ikisi teyit edilene kadar uygulanmış saymıyoruz.
- Tedarikçi portalı kullanıma açık değil. Planlanıyor.
Bu maddeler yol haritasında; kurumsal bir değerlendirmede sorulacaklarını bildiğimiz için burada yazıyoruz. Sözleşme öncesinde güvenlik değerlendirmesi yapacaksanız bu listeyi başlangıç noktası olarak kullanın — soru listenizde bunlar varsa cevabı zaten biliyorsunuz.
Sık yapılan hatalar
- 1
Güvenliği yalnız şifreleme sanmak
Karbon verisinde asıl risk verinin çalınması değil, kaydın sonradan oynanmasıdır. Şifreli ama değiştirilebilir bir kayıt, doğrulama açısından değersizdir.
- 2
Denetim izini uygulama katmanında tutmak
Uygulama içinde "silme" engellenirse, bir betik ya da doğrudan veritabanı erişimi bunu aşar. Kısıtın veritabanı düzeyinde olması, iznin kimde olduğundan bağımsız çalışır.
- 3
Yedek almayı yeterli saymak
Geri yüklenemeyen yedek yedek değildir. Düzenli geri yükleme tatbikatı yapılmadan "yedeğimiz var" demek, doğrulanmamış bir iddiadır.
- 4
Şifreleme anahtarını yedekle aynı yerde tutmak
Off-site kopyanın anahtarı yalnız sunucuda duruyorsa, sunucu kaybında yedek de açılamaz. Anahtar sistemin dışında saklanmalıdır.
Değişiklik günlüğü
5 kayıtNe zaman, hangi bölüm, neden değişti. Bu sayfayı bir uyum dosyasına dayanak gösterecekseniz hangi sürümü okuduğunuzu bilmeniz gerekir.
Bölüm başlıkları soru biçimine çevrildi; içerik değişmedi.
Önceki 4 kaydı göster
R2 mevzuat.gov.tr ana sayfasına gidiyordu; artık 6698 sayılı Kanun’un mevzuat.gov.tr’deki metnine gidiyor. Künyesi (Resmî Gazete 7.4.2016, sayı 29677) ve dayanılan madde (md. 12) yazıldı.
Denetim tablosuna yalnız ekleme yapılabildiğini gösteren akış şeması eklendi: yeni olay eklenir, geçmiş olayı düzeltme ya da silme girişimini veritabanı tetikleyicisi reddeder. Künyedeki metodoloji sürümü tasarım maketinden kalmıştı ve karşılığı olan bir belge yoktu; yerine sayfanın dayandığı kaynaklar yazıyor.
Düzenli geri yükleme tatbikatı, şifreli off-site yedek kopyası ve tedarikçi portalı uygulanmış maddeler arasında sayılıyordu; üçü de henüz teyit edilmedi. Günlük yedek yerinde kaldı; tatbikat ve off-site kopya teyit bekleyenler olarak "Yapmadıklarımız" başlığına, tedarikçi portalı "planlanıyor" olarak işaretlendi. Veri toplama modülü sayfası aynı yetenekleri zaten bu dille anlatıyordu.
Güvenlik sayfası yayımlandı. Her madde kod tabanından doğrulandı; uygulanmamış özellikler ayrı başlıkta açıkça listelendi.
Sık sorulanlar
Denetim izini yönetici silebilir mi?
Hayır. Kısıt veritabanı düzeyinde: denetim tablosuna yalnız ekleme serbest, UPDATE ve DELETE tetikleyiciyle reddediliyor. Veritabanına doğrudan erişen bir yönetici de geçmişi düzeltemez.
Kanıt belgesi sonradan değiştirilirse anlaşılır mı?
Evet. Her belgenin sha256 özeti kaydediliyor; içerik bir bit bile değişse özet tutmaz. Kanıt paketi dışa aktarıldığında dosyalar bu künyelerle birlikte veriliyor.
Verimizi istediğimiz zaman alabilir miyiz?
Evet. Dışa aktarım her zaman açık: envanter verisi, hesap dosyası ve kanıt paketi istendiği anda alınabilir. Veriyi rehin alan bir tasarım tercih edilmedi.
ISO 27001 belgeniz var mı?
Yok ve olduğunu iddia etmiyoruz. Bağımsız sızma testi de yapılmadı. Güvenlik yaklaşımı tasarım kararlarına dayanıyor; hangi kontrollerin uygulandığı ve hangilerinin uygulanmadığı bu sayfada açıkça yazılı.
Çok faktörlü kimlik doğrulama var mı?
Şu an yok. Kimlik katmanı kullanıcı adı ve parola ile çalışıyor; parolalar bcrypt ile saklanıyor, oturum çerezi HttpOnly, SameSite ve üretimde Secure olarak ayarlanıyor. MFA yol haritasında.
Veriler nerede tutuluyor?
Veritabanı ve kanıt dosyaları ayrı bileşenlerde tutuluyor ve günlük yedek alınıyor. Düzenli geri yükleme tatbikatı ve yedeklerin şifreli off-site kopyası henüz teyit bekliyor; teyit edilene kadar bunları uygulanmış saymıyoruz.
Kaynaklar
Bu sayfadaki kapsam, yükümlülük ve takvim ifadeleri aşağıdaki birincil kaynaklara dayanır. Mevzuat değiştiğinde sayfa güncellenir ve değişiklik günlüğüne kaydı düşülür.
- R1 ISO 14064-3:2019 — doğrulama ve geçerli kılmaerişim 25.08.2026ISO
Doğrulayıcının kanıt ve iz beklentisi; sistemin denetim izi tasarımının dayanağı.
- R2 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunuerişim 26.09.2026T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi · RG 7.4.2016, sayı 29677 · md. 12 veri güvenliğine ilişkin yükümlülükler
Kişisel veri işleme, saklama ve aktarım yükümlülükleri.
İlgili sayfalar
Talep takvimi, zorunlu kaynak belge eki, otomatik tutarlılık kontrolü ve denetim izi.
Toplama, faktör, hesap, rapor ve doğrulama zinciri.
Doğrulayıcının veri izi ve yöntem gerekçesi beklentisi.
Sitede toplanan kişisel verinin işlenme amacı, süresi ve haklarınız.
Bu sayfa hakkında
İç teknik gözden geçirme: KarbonVerisi ekibi. Bağımsız dış gözden geçirme yapıldığında gözden geçirenin adı burada yayımlanır.
- İlk yayın
- 25.08.2026
- Son gözden geçirme
- 27.09.2026
- Son güncelleme
- 05.10.2026
- Sonraki gözden geçirme
- 25.11.2026
- Metodoloji sürümü
- ISO 14064-3:2019 · 6698 sayılı KVKK
KarbonVerisi ekibi. CarbonOS güvenlik ve veri yönetişimi. KarbonVerisi. Son güncelleme 05.10.2026. https://karbonverisi.com/carbonos/guvenlik/ (erişim: [okuduğunuz tarih]).
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Yükümlülüğünüzün kesin kapsamı tesisinize ve güncel ikincil mevzuata göre belirlenir. Hata bildirimi: iletişim sayfası. Düzeltme ilkesi: Yayın ilkeleri.