CarbonOS doğrulama veri odası
Kanıt kapsaması emisyon ağırlıklı ölçülür. “1000 kaydın 950’sinde belge var” cümlesi hiçbir şey ifade etmiyor: belgesiz 50 kayıt emisyonun %60’ını taşıyorsa doğrulama düşer. Modül hem kayıt oranını hem emisyon ağırlıklı oranı raporlar; asıl gösterge ikincisidir. Dönem kilitli değilse paket “TASLAK” damgası taşır ve bu engelleyici bulgu olarak yazılır.
Örneklem yeniden üretilebilir: rastgele başlangıç dönem kimliğinin özetinden türetilir, yani doğrulayıcı aynı örneklemi kendisi hesaplayabilir. Hesaplanamayan bir örneklem denetlenebilir değildir.
Üç ilke
Emisyon ağırlıklı kanıt
Belgesi olan kayıtların oranı iki türlü hesaplanır: kayıt sayısına göre ve emisyon payına göre.
- Kayıt oranı da raporlanır
- Asıl gösterge emisyon ağırlıklı oran
Yeniden üretilebilir PPS
Denetimdeki parasal birim örneklemesinin (MUS) emisyona uyarlanmış hâli.
- Rastgele başlangıç dönem özetinden türer
- Aralıktan büyük her kalem kesin seçilir
Kilitli dönem şartı
Doğrulayıcı altından kayan rakamlarla çalışamaz.
- Kilitsiz dönem TASLAK damgası alır
- Sessizce paketlemek klasik hata
Kanıt kapsaması neden emisyon ağırlıklı?
Kayıt saymak, doğrulamanın düşeceği yeri gizliyor.
Bir envanterde binlerce kayıt olur ve emisyon bunlara eşit dağılmaz. Birkaç büyük kalem toplamın çoğunu taşır. Belgesiz kayıtlar tam o kalemlerdeyse, yüksek bir “kayıt kapsaması” oranı yanıltıcıdır.
| Gösterge | Ne söyler | Değeri |
|---|---|---|
| Kayıt kapsaması | Kaç kaydın belgesi var | Bilgilendirici |
| Emisyon kapsaması | Belgeli kayıtlar toplamın ne kadarını taşıyor | Belirleyici |
Modül ikisini birden verir ve eksik kanıtı emisyon büyüklüğüne göre sıralar — yani hangi belgeyi bulmanın doğrulamayı kurtaracağını söyler. Doğrulama tarihine iki hafta kala bu liste, işin ne kadarının kaldığını gösteren tek dürüst göstergedir.
Örneklem: PPS ve yeniden üretilebilirlik
Doğrulayıcının kendisi hesaplayamadığı bir örneklem, denetlenebilir değildir.
- Adım 1 Emisyon ekseni Kayıtlar emisyonlarıyla orantılı uzunlukta art arda dizilir.
- Adım 2 Rastgele başlangıç Dönem kimliğinin kriptografik özetinden türetilir.
- Adım 3 Eşit aralıklı seçim Her aralıkta bir nokta; noktanın denk geldiği kayıt seçilir. Aralıktan büyük kalem kesin seçilir.
- Adım 4 Örneklem planı Seçilen kayıtlar, yöntem ve tohum bilgisi pakete yazılır.
Örnekleme yöntemi sistematik PPS — olasılığı büyüklükle orantılı seçim. Denetimde kullanılan parasal birim örneklemesinin (MUS) emisyona uyarlanmış hâli: bir kaydın seçilme olasılığı taşıdığı emisyonla orantılıdır.
Yöntemin kendiliğinden gelen bir özelliği var: örnekleme aralığından büyük her kalem kesin olarak seçilir. Yani büyük kalemler şansa bırakılmaz.
Rastgelelik ama tekrarlanabilir
Rastgele başlangıç noktası, dönem kimliğinin kriptografik özetinden türetilir. Sonuç iki şeyi birden sağlar: seçim yönlendirilemez (kimse “kolay” kayıtları seçemez) ve doğrulayıcı aynı örneklemi kendisi hesaplayabilir. Üretilemeyen bir örneklem, doğrulayıcı için kanıt değil iddiadır.
Kilitli dönem ve TASLAK damgası
Paketlenen veri sabit olmalı — yoksa doğrulama neyi doğruladığını bilemez.
- Dönem verisi Kilitlenene kadar rakamlar değişebilir. Sonra: Kanıt paketi · TASLAK damgası ve engelleyici bulgu (kesikli ok: dönem kilitlenmeden)
- Dönem kilitlenir Paketlenecek veri sabitlenir.
- Kanıt paketi Aynı dönem için yeniden üretildiğinde bayt bayt aynı çıkar.
Dönem kilitlenmeden paket üretilebilir, ama üzerinde TASLAK damgası taşır ve bu durum paketin içinde engelleyici bulgu olarak yazılır.
Bunun kasıtlı olmasının sebebi: kilitsiz bir dönemi sessizce paketlemek doğrulamanın en klasik hatası. Doğrulayıcı dosyayı incelerken altındaki rakamlar değişirse yapılan iş boşa gider ve bu genellikle işin sonunda fark edilir.
Kanıt paketi ve denetim izi
Paketin içinde ne var.
- Kanıt dosyaları — her birinin sha256 künyesiyle. Belge sonradan değişirse özet tutmaz.
- Hesap girdilerinin özeti — aynı girdi aynı sonucu verir; farklıysa girdi değişmiştir.
- Denetim izi — kim, ne zaman, hangi değerden hangi değere. Veritabanı düzeyinde değiştirilemez: UPDATE ve DELETE tetikleyiciyle reddedilir.
- Örneklem planı — seçilen kayıtlar, seçim yöntemi ve tohum bilgisi.
- Kanıt kapsaması raporu — kayıt ve emisyon ağırlıklı oranlar, eksikler sıralı.
Paket yeniden üretilebilir: aynı dönem için ikinci kez üretildiğinde bayt bayt aynı çıkar. Bu, doğrulayıcıya gönderilen dosyanın sonradan değiştirilmediğini göstermenin en basit yolu.
Modül bugün ne durumda?
Motor yazılmış ve testli; arayüz geliştiriliyor.
Doğrulama veri odası mantığı kod tabanında çalışıyor ve testleri geçiyor. Müşteriye dönük panel henüz yok; bu yüzden bu sayfada ekran görüntüsü, “tek tıkla” vaadi ya da kurulum süresi yazmıyoruz.
Bugün doğrulamaya hazırlanan bir kuruma hizmet olarak çalışıyoruz: paketi biz üretiyoruz, siz doğrulayıcıya teslim ediyorsunuz.
Sık yapılan hatalar
- 1
Kanıt kapsamasını kayıt sayısıyla ölçmek
Belgesiz 50 kayıt emisyonun %60’ını taşıyorsa, %95 kayıt kapsaması doğrulamayı kurtarmaz. Ağırlık emisyonda.
- 2
Kilitsiz dönemi paketlemek
Doğrulayıcı incelerken rakamlar değişirse yapılan iş boşa gider ve bu genellikle işin sonunda fark edilir.
- 3
Örneklemi elle seçmek
Yönlendirilebilir ve doğrulayıcının yeniden üretemediği bir seçim, kanıt değil iddiadır.
- 4
Doğrulamayı çalışmanın sonuna bırakmak
Veri izi ve yöntem gerekçesi sonradan üretilemez. Kayıt düzeni baştan kurulmadıysa doğrulama tarihinde yapılabilecek bir şey kalmaz.
Değişiklik günlüğü
3 kayıtNe zaman, hangi bölüm, neden değişti. Bu sayfayı bir uyum dosyasına dayanak gösterecekseniz hangi sürümü okuduğunuzu bilmeniz gerekir.
Bölüm başlıkları soru biçimine çevrildi; içerik değişmedi.
Önceki 2 kaydı göster
PPS örnekleminin adımları ve kilitli dönemden kanıt paketine giden yol akış şeması olarak eklendi; yöntem ve kurallar değişmedi. Künyedeki metodoloji sürümü tasarım maketinden kalmıştı ve karşılığı olan bir belge yoktu; yerine sayfanın dayandığı standartlar yazıyor.
Doğrulama veri odası sayfası yayımlandı. Yetenekler kod tabanından doğrulandı; arayüz henüz olmadığı için ekran görüntüsü yazılmadı.
Sık sorulanlar
Kanıt kapsaması yüzde kaç olmalı?
Tek bir eşik yok; doğrulayıcı önemlilik eşiğine göre karar verir. Belirleyici olan oran değil, eksik kanıtın hangi emisyon kalemlerinde olduğu. Modül eksikleri emisyon büyüklüğüne göre sıralar.
PPS örneklemesi ne demek?
Olasılığı büyüklükle orantılı seçim: bir kaydın seçilme olasılığı taşıdığı emisyonla orantılı. Denetimde kullanılan parasal birim örneklemesinin emisyona uyarlanmış hâli. Örnekleme aralığından büyük her kalem kesin seçilir.
Doğrulayıcı örneklemi kendisi kontrol edebilir mi?
Evet, tasarım gereği. Rastgele başlangıç dönem kimliğinin özetinden türetilir; doğrulayıcı aynı örneklemi bağımsız olarak hesaplayabilir.
Dönemi kilitlemeden paket alabilir miyim?
Alabilirsiniz ama paket TASLAK damgası taşır ve bu engelleyici bulgu olarak yazılır. Kilitsiz dönemi sessizce paketlemek doğrulamanın klasik hatası olduğu için gizlenmiyor.
Bugün bu modülü kullanabilir miyim?
Panel geliştiriliyor. Bugün doğrulamaya hazırlanan kuruma hizmet olarak çalışıyoruz: paketi biz üretiyoruz, siz doğrulayıcıya teslim ediyorsunuz.
Kaynaklar
Bu sayfadaki kapsam, yükümlülük ve takvim ifadeleri aşağıdaki birincil kaynaklara dayanır. Mevzuat değiştiğinde sayfa güncellenir ve değişiklik günlüğüne kaydı düşülür.
- R1 ISO 14064-3:2019 — doğrulama ve geçerli kılmaerişim 02.09.2026ISO
Güvence düzeyi, önemlilik eşiği ve kanıt toplama şartları.
- R2 ISO 14065:2020 — doğrulama kuruluşları için şartlarerişim 02.09.2026ISO
Doğrulayıcının akredite olduğu standart; paketin muhatabı.
İlgili sayfalar
Kapsam 1-2-3, faktör çözümü, veri kalitesi ve baz yıl.
Değiştirilemez denetim izi ve yapılmayanların listesi.
Güvence düzeyi, doğrulayıcının aradığı üç şey.
Kanıt belgesinin toplandığı yer.
Bu sayfa hakkında
İç teknik gözden geçirme: KarbonVerisi ekibi. Bağımsız dış gözden geçirme yapıldığında gözden geçirenin adı burada yayımlanır.
- İlk yayın
- 02.09.2026
- Son gözden geçirme
- 02.09.2026
- Son güncelleme
- 05.10.2026
- Sonraki gözden geçirme
- 02.12.2026
- Metodoloji sürümü
- ISO 14064-3:2019 · ISO 14065:2020
KarbonVerisi ekibi. CarbonOS doğrulama veri odası. KarbonVerisi. Son güncelleme 05.10.2026. https://karbonverisi.com/carbonos/moduller/dogrulama/ (erişim: [okuduğunuz tarih]).
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Yükümlülüğünüzün kesin kapsamı tesisinize ve güncel ikincil mevzuata göre belirlenir. Hata bildirimi: iletişim sayfası. Düzeltme ilkesi: Yayın ilkeleri.