KOBİ olarak SBTi hedefi nasıl alınır? Şartlar, adımlar ve ücret

SBTi Services’in KOBİ SSS’ine göre (S6) bir şirket KOBİ yolunu ancak şu şartların hepsini karşılıyorsa kullanabilir (R1):

• Kapsam 1 ve konum bazlı Kapsam 2 emisyonu 10.000 tCO₂e’nin altında.
• Finans kuruluşu ya da petrol ve gaz sektöründe değil (S15).
• Sektöre özgü (SDA) kriterleri kullanmak zorunda değil.
• Birleşik faaliyetleri kurumsal yola giren bir ana şirketin bağlı ortaklığı değil.

Ayrıca şu dört ölçütten en az üçünü karşılamalı (R1):

Grup ve ortaklık rakamları eşiklere katılır; çalışan sayısında yalnız başvuran şirket değil grubun tamamı sayılır (S11, S12, S27). Uygun bir KOBİ isterse kurumsal yolu da seçebilir (S17) (R1).

Eski rehberlerde geçen “500 çalışan”, “43 milyon € bilanço” ya da “KOBİ doğrulaması ücretsiz” ifadeleri güncel değil: eşikler bugünkü tablodaki gibi, KOBİ doğrulaması 15 Temmuz 2024’ten beri ücretli (S31) (R1).

SBTi’nin KOBİ kontrol listesindeki hedef metni şablonu (R2):

Şirketimiz, 20__ baz yılına göre mutlak Kapsam 1 ve Kapsam 2 sera gazı emisyonlarını 20__ yılına kadar %__ azaltmayı ve Kapsam 3 emisyonlarını ölçüp azaltmayı taahhüt eder.

• Baz yılı 2015 ya da sonrası; Kapsam 1 ve 2 aynı baz yılını kullanır, çok yıllı ortalama kullanılmaz, mali yıl kabul edilir (S32–S35) (R1).
• Hedef yılı başvurudan itibaren 5–10 yıl; 2030 önerilir ve 2030 seçen şirket bu pencereye bağlı değildir (C13 ve öneri 7) (R4).
• Kapsam 3 için hedef zorunlu değil; ölçme ve azaltma taahhüdü zorunlu. KOBİ’nin gönüllü koyduğu Kapsam 3 hedefi SBTi Services tarafından doğrulanmaz (S46) (R1).
• Kapsam 1 ve 2 toplamının en çok %5’i hedef dışında bırakılabilir (S45) (R1).
• Karbon kredisi hedefe ilerleme sayılmaz; yalnız artık emisyonların nötralizasyonunda kullanılabilir (S49) (R1). Ayrıntı: karbon kredisi.

Asgari azaltım oranı

KOBİ SSS’i ve kontrol listesi asgari mutlak azaltımı yıllık %4,2 × (hedef yılı − baz yılı) olarak veriyor (S41, Tablo 1) (R1, R2):

SBTi, asgari değeri kendi hedef belirleme aracıyla şirkete özel hesaplamayı öneriyor; 2026’da güncellenen yöntemle portalın bu tablodan farklı bir değer gösterebileceğini not ediyoruz.

Net sıfır seçeneği

KOBİ’ler net sıfır hedefini de doğrulatabilir: 2050’ye kadar Kapsam 1, 2 ve 3’te en az %90 azaltım ve artık emisyonların nötralize edilmesi; bunun için Kapsam 1, 2 ve 3’ün tam envanteri gerekir (S25, S26) (R1). Net sıfırın genel kuralları net sıfır sayfasında.

1. Envanter. Baz yılı için Kapsam 1 ve 2 envanteri (GHG Protocol); Kapsam 3’ün ölçümüne başlanır. Bkz. Kapsam 1, 2, 3.
2. Doğrudan hedef. Büyük şirketlerdeki taahhüt aşaması KOBİ’lerde yok; KOBİ doğrudan kısa vadeli ya da net sıfır hedefi koyar (S2) (R1).
3. Portal. Kayıt ve başvuru yalnız SBTi’nin Doğrulama Portalı’ndan; kayıtta mali tablolarla uygunluk incelemesi yapılır. E-postayla başvuru kabul edilmez (S9, S22; kontrol listesi §1) (R1, R2).
4. Ödeme, inceleme, yayım. Ödemeden sonra Hedef Doğrulama Ekibi inceler; onaylanan hedef SBTi sitesinde yayımlanır, şirkete iletişim paketi ve logo kullanım izni verilir. Sürecin tamamı tipik olarak yaklaşık 60 iş günü (S30) (R1). Ücret belgesine göre KOBİ’ler için belirli bir süre taahhüdü yok (R3).

Onaydan sonra

• Her yıl şirket geneli emisyon envanterini ve hedefe ilerlemeyi kamuya açıklar; CDP önerilir, faaliyet raporu, sürdürülebilirlik raporu ya da şirket sitesi de kabul edilir (C25, S51) (R4, R1).
• Hedef en az beş yılda bir gözden geçirilir (C26, S42).
• Kapsam 3 toplamın %40’ına ulaşırsa, birleşme-satın alma gibi yapısal değişiklikte ya da baz yılı emisyonu %5 veya daha fazla değişirse hedef yeniden hesaplanır (C27, S43) (R4, R1).
• Gözden geçirmede KOBİ şartlarını artık karşılamayan şirket kurumsal yola ve ücretlerine geçer (S20, S21) (R1).

5 Ocak 2026’dan beri geçerli ücret belgesine göre (Tablo 1, 4) (R3):

• Karşılaştırma için kurumsal yolda kısa vadeli hedef doğrulaması, en düşük kademede (ciro 250 milyon €’nun altında) 13.000 $ (R3).
• Fatura Birleşik Krallık dışındaki şirketlere yalnız ABD doları ile kesilir; KDV yalnız Birleşik Krallık’ta kayıtlı şirketlere uygulanır (R3).
• Yarı fiyat KOBİ indirimi yalnız cirosu 10 milyon €’nun altında olan ve merkezi Dünya Bankası’nın düşük ya da alt-orta gelir grubundaki bir ülkede bulunan şirketlere (Tablo 2) (R3). Türkiye FY27 listesinde üst-orta gelir grubunda (R7); bu indirim Türk şirketlerine uygulanmıyor.
• V2.0 B kategorisi için SBTi henüz bir ücret tablosu yayımlamadı.

Bu ücret yalnız SBTi’nin doğrulama ücreti; envanter ve hedef hazırlığının maliyeti ayrı.

SBTi Services’in geçiş rehberine göre (R6):

V2.0’da şirketler A ya da B kategorisine ayrılıyor; ayrı bir KOBİ yolu yok (R6). Kategori, nihai ana şirketin kurulduğu ülkeye ve o ülkenin Dünya Bankası gelir grubuna göre belirleniyor (R5):

• Her ülkede 450 milyon € ve üstü ciro ya da 1.000 ve üstü tam zamanlı çalışan → A.
• 10.000 tCO₂e emisyon ya da 25 milyon € bilanço, 50 milyon € ciro, 250 çalışan ölçütlerinden ikisi → A, yalnız yüksek gelirli ülkelerde.
• Bunların dışındaki her şirket → B.

Türkiye FY27 sınıflandırmasında üst-orta gelir grubunda (R7). Bu yüzden ana şirketi Türkiye’de olan ve 450 milyon € ciro ile 1.000 çalışanın altında kalan bir tedarikçi, emisyonu 10.000 tCO₂e’yi aşsa da B kategorisinde. Yabancı bir grubun Türkiye’deki bağlı ortaklığında belirleyici olan ana şirketin ülkesi. B kategorisinde geçiş planı açıklaması, baz yılı verisine güvence ve Kapsam 3 hedefi isteğe bağlı; Kapsam 1 ve 2 için ayrı hedef isteniyor (A.1, C9.1) (R5).

Hangi sürümle başvurmalı? 2027 Şubatına kadar yalnız V1 ve KOBİ yolu açık. V1 ile konan hedefler tam hedef döngüsü boyunca geçerli kalıyor (bkz. net sıfır).

Kısa Vadeli Kriterler’in C19 kriterine göre tedarikçi katılım hedefi koyan şirketin tedarikçileri, SBTi kriterlerinin güncel sürümüyle uyumlu bilime dayalı azaltım hedeflerine sahip olmalı ve hedef, markanın kendi hedefini doğrulamaya sunmasından itibaren en çok beş yıl içinde gerçekleşmeli (R4). SBTi, tedarikçi hedefinin doğrulatılmasını önerir ama şart koşmaz (öneri 9) (R4); markaların çoğu yine de doğrulanmış hedef istiyor.

V2.0’da ölçüt “geçişteki işletme”: Kapsam 1, 2 ve önemli Kapsam 3’ü kapsayan kısa vadeli bilime dayalı hedefi olan işletme; B kategorisinde yalnız Kapsam 1 ve 2 (R5). Yani doğrulanmış Kapsam 1-2 hedefi olan B kategorisindeki bir tedarikçi, markanın tedarikçi uyum hedefine sayılıyor.

Marka hedef yerine ürün başına karbon verisi ya da ESG anketi istiyorsa bu ayrı bir iş: ürün karbon ayak izi ve VSME.