CarbonOS hesaplama motoru
Motor, envanteri kayıt düzeyinde tutar ve her sayının izini saklar. Kapsam 1, 2 ve 3 — Kapsam 3’ün 15 kategorisi ayrı ayrı. Kapsam 2 hem konum hem piyasa bazlı hesaplanır ve piyasa faktörü yalnız Kapsam 2 kayıtlarına uygulanabilir; bu bir veritabanı kısıtıdır, iyi niyet değil. Her kayıt bir veri kalitesi düzeyi taşır ve skor emisyon ağırlıklı hesaplanır.
Bugün hesaplama katmanı yazılmış ve testli; müşteriye dönük panel geliştiriliyor. Hazır olmadan ekran görüntüsü ya da kurulum süresi yazmıyoruz.
Üç yetenek
Tam kategori kırılımı
Kapsam 3 tek bir kova değil. 15 kategorinin her biri ayrı alan; kategori olmadan ne raporlanabilir ne dışlama gerekçelendirilebilir.
- Kapsam 1 · sabit ve mobil yanma, proses, soğutucu
- Kapsam 2 · elektrik, buhar, ısı, soğutma
- Kapsam 3 · 15 kategori
Emisyon ağırlıklı skor
Her kayıt ölçülmüş, faturaya dayalı, hesaplanmış ya da tahmin olarak işaretlenir. Skor kayıt sayısına değil emisyon payına göre hesaplanır.
- Küçük bir kalemin tahmin olması ile toplamın yarısının tahmin olması aynı şey değil
Yeniden hesaplama kuralı
Yapısal değişiklik baz yılı yeniden hesaplatır; organik büyüme hesaplatmaz.
- Satın alma, elden çıkarma, sınır ya da yöntem değişikliği
- Üretim arttığı için artan emisyon tetikleyici değildir
Kapsam ve kategori modeli
Kapsam 3’ü tek alan olarak tutmak, raporu doğrulanamaz hâle getiriyor.
Her faaliyet kaydı bir kapsama, Kapsam 3 ise ayrıca bir kategoriye bağlanır. Bu, raporlamanın da dışlama gerekçesinin de ön koşulu: hangi kategorinin neden dışarıda bırakıldığını yazabilmek için o kategorinin sistemde bir karşılığı olması gerekiyor.
Kapsam 2 ikili raporlama
Kapsam 2 hem konum bazlı hem piyasa bazlı hesaplanır ve ikisi ayrı raporlanır. Piyasa faktörü yalnız Kapsam 2 kayıtlarına uygulanabilir — bunu veritabanı kısıtı zorluyor, yani yanlış kapsama piyasa faktörü girilmesi mümkün değil.
Sayısal kesinlik
Hesap ondalık aritmetikle yapılır ve sonuç sabit bir ondalık basamağa yuvarlanır. Aynı girdi her zaman aynı sonucu verir; kayan noktalı sayıların yol açtığı “aynı veriyle iki farklı toplam” sorunu oluşmaz.
Faktör çözümü
Hangi faktörün hangi tarihte geçerli olduğu hesabın parçası.
Faktör elle girilmez, kütüphaneden koda, coğrafyaya, tarihe ve KİP setine göre çözülür. Bir hesap yapıldığında hangi faktör sürümünün kullanıldığı kayda geçer; faktör sonradan güncellenirse geçmiş hesaplar değişmez.
Bu, doğrulayıcının en sık sorduğu şeyin cevabı: “bu satır hangi faktörle hesaplandı ve o faktör o tarihte geçerli miydi?”
Veri kalitesi düzeyleri
Her kayıt dört düzeyden birini taşır; doğrulamada her düzeye farklı bakılır.
- Doğrulamada en güçlü kanıt 1. basamak: Ölçülmüş Sayaç ya da tartım kaydı.
- 2. basamak: Faturaya dayalı Tedarikçi faturası. Kabul edilir; ölçüm yoksa not düşülür.
- 3. basamak: Hesaplanmış Başka veriden türetilmiş. Yöntem gerekçesi istenir.
- Belirsizlik olarak beyan edilir 4. basamak: Tahmin Dağıtım anahtarı, anket, ortalama.
Düzey her kaydın kendisinde tutulur. Skor ise bu düzeylerin kayıt sayısına göre değil emisyon payına göre dağılımından hesaplanır; nedeni bir sonraki bölümde.
Veri kalitesi neden emisyon ağırlıklı?
Kayıt saymak yanıltıyor.
| Parça | Emisyondaki pay (%) |
|---|---|
| Ölçüme dayanan kayıtlar · 950 kayıt | 50 |
| Tahmine dayanan kayıtlar · 50 kayıt | 50 |
| Toplam emisyon | 100 |
“1000 kaydın 950’si ölçüme dayanıyor” cümlesi kulağa iyi geliyor. Ama tahmine dayalı 50 kayıt toplam emisyonun yarısını taşıyorsa, envanterin yarısı tahmindir.
Bu yüzden skor emisyon payına göre hesaplanır. Çıktı iki şeyi birden söyler: toplamın ne kadarı hangi kalite düzeyinde, ve sonraki yıl hangi kalemi iyileştirmek en çok fark yaratır. İkincisi bütçe kararıdır — hangi sayaca yatırım yapılacağını bu belirler.
Baz yıl yeniden hesaplama
İki kural, motorun bu parçasının varlık sebebi.
- Organik büyüme tetikleyici değildir. Üretim arttığı için emisyon arttıysa baz yıl değişmez. Değiştirilirse azaltım performansı gizlenmiş olur.
- Yapısal değişiklik tetikleyicidir. Satın alma, elden çıkarma, kuruluş sınırı ya da yöntem değişikliği, bir de geçmiş hatanın düzeltilmesi.
Bunun pratik önemi ISO 14064 sayfasında anlatılan yerdedir: tesis satmak envanteri küçültür ama atmosferde hiçbir şeyi değiştirmez. Baz yıl yeniden hesaplanmazsa rapor bunu iyileşme gibi gösterir — doğrulamada en hızlı yakalanan hatalardan biri.
Modül bugün ne durumda?
Ne çalışıyor, ne çalışmıyor.
Çalışıyor: hesaplama katmanının tamamı yazılmış ve testli. Yayında dört ücretsiz araç var: GTİP kapsam sorgulama, karbon hazırlık skoru, Kapsam 1-2 karbon hesaplayıcı ve SKDM sertifika maliyeti hesaplayıcı.
Çalışmıyor: müşteriye dönük panel. Veri girişi, tesis yönetimi ve raporlama ekranları geliştiriliyor. Bu yüzden bu sayfada ekran görüntüsü, kurulum süresi ya da entegrasyon takvimi yok.
Bugün envanter kurmak isteyen bir kuruma hizmet olarak çalışıyoruz: motoru biz kullanıyoruz, siz raporu ve izlenebilir hesap dosyasını alıyorsunuz.
Sık yapılan hatalar
- 1
Kapsam 3’ü tek alanda tutmak
Kategori kırılımı olmadan ne raporlama yapılabilir ne dışlama gerekçelendirilebilir. Sonradan ayrıştırmak, veriyi yeniden toplamak demek.
- 2
Kapsam 2’de tek yöntem raporlamak
Yenilenebilir sertifikası olan kuruluşun hem konum hem piyasa bazlı sonucu vermesi gerekir. Yalnız piyasa bazlıyı vermek şebekenin gerçek yoğunluğunu gizler.
- 3
Faktör sürümünü kaydetmemek
Faktör güncellendiğinde geçmiş hesap değişirse yıllar karşılaştırılamaz. Hangi sürümle hesaplandığı kayıtta durmalı.
- 4
Veri kalitesini kayıt sayısıyla ölçmek
Emisyonun yarısını taşıyan 50 tahmin kaydı, 950 ölçülmüş kaydın yanında görünmez olur. Ağırlık emisyonda.
Değişiklik günlüğü
4 kayıtNe zaman, hangi bölüm, neden değişti. Bu sayfayı bir uyum dosyasına dayanak gösterecekseniz hangi sürümü okuduğunuzu bilmeniz gerekir.
Bölüm başlıkları soru biçimine çevrildi; içerik değişmedi.
Önceki 3 kaydı göster
Dört veri kalitesi düzeyi, faktör çözümü bölümünün sonundaki tablodan kendi bölümüne taşındı ve merdiven şekli olarak çizildi; düzeyler ve anlamları değişmedi. “1000 kaydın 950’si” örneği emisyon payını gösteren bir çubukla eklendi. Künyedeki metodoloji sürümü tasarım maketinden kalmıştı ve karşılığı olan bir belge yoktu; yerine sayfanın dayandığı standartlar yazıyor.
Ücretsiz araçların motorun üzerine kurulu olduğu ifadesi çıkarıldı: GTİP sorgulama ve hazırlık skoru tarayıcıda çalışıyor, motoru kullanmıyor. Yayındaki dört ücretsiz araç, motorla ilişki kurulmadan sayıldı. Veri toplama kartında tedarikçi portalı “planlanıyor” diye işaretlendi; portal henüz kullanıma açık değil.
Hesaplama motoru sayfası yayımlandı. Her yetenek kod tabanından doğrulandı; müşteriye dönük arayüz henüz olmadığı için ekran görüntüsü ya da kurulum süresi yazılmadı.
Sık sorulanlar
Bugün CarbonOS’a giriş yapabilir miyim?
Hayır. Hesaplama katmanı yazılmış ve testli, ancak müşteriye dönük panel geliştiriliyor. Bugün envanter kurmak isteyen kuruma hizmet olarak çalışıyoruz.
Kapsam 3’ün 15 kategorisi de destekleniyor mu?
Evet, her kategori ayrı bir alan. Kategori kırılımı olmadan dışlama gerekçelendirilemediği için bu bir ön koşul.
Faktör güncellenirse geçmiş hesaplarım değişir mi?
Değişmez. Her hesap hangi faktör sürümüyle yapıldığını kaydeder; faktör güncellendiğinde etkilenen hesaplar işaretlenir ama geçmiş sonuç yerinde kalır.
Veri kalitesi skoru ne işe yarıyor?
İki şey söylüyor: toplamın ne kadarı ölçüme, ne kadarı tahmine dayanıyor; ve sonraki yıl hangi kalemi iyileştirmek en çok fark yaratır. İkincisi bütçe kararı.
Baz yılımı ne zaman yeniden hesaplamam gerekir?
Yapısal değişiklikte: satın alma, elden çıkarma, sınır ya da yöntem değişikliği, geçmiş hatanın düzeltilmesi. Üretim arttığı için artan emisyon tetikleyici değildir.
Kaynaklar
Bu sayfadaki kapsam, yükümlülük ve takvim ifadeleri aşağıdaki birincil kaynaklara dayanır. Mevzuat değiştiğinde sayfa güncellenir ve değişiklik günlüğüne kaydı düşülür.
- R1 ISO 14064-1:2018 — kuruluş düzeyi sera gazı envanterierişim 02.09.2026ISO
Altı kategori, önemli dolaylı emisyon ve raporlama şartları.
- R2 GHG Protocol Corporate Accounting and Reporting Standarderişim 02.09.2026WRI / WBCSD
Baz yıl yeniden hesaplama tetikleyicileri ve konsolidasyon yaklaşımları.
- R3 erişim 02.09.2026
İlgili sayfalar
Kilitli dönem, emisyon ağırlıklı kanıt kapsaması, PPS örnekleme.
Talep takvimi, kaynak belge eki, tedarikçi portalı (planlanıyor).
Altı kategori, sınır kararları, baz yıl ve doğrulama.
Bugün motoru biz kullanıyoruz; siz raporu ve hesap dosyasını alıyorsunuz.
Bu sayfa hakkında
İç teknik gözden geçirme: KarbonVerisi ekibi. Bağımsız dış gözden geçirme yapıldığında gözden geçirenin adı burada yayımlanır.
- İlk yayın
- 02.09.2026
- Son gözden geçirme
- 02.09.2026
- Son güncelleme
- 05.10.2026
- Sonraki gözden geçirme
- 02.12.2026
- Metodoloji sürümü
- ISO 14064-1:2018 · GHG Protocol
KarbonVerisi ekibi. CarbonOS hesaplama motoru. KarbonVerisi. Son güncelleme 05.10.2026. https://karbonverisi.com/carbonos/moduller/hesap/ (erişim: [okuduğunuz tarih]).
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Yükümlülüğünüzün kesin kapsamı tesisinize ve güncel ikincil mevzuata göre belirlenir. Hata bildirimi: iletişim sayfası. Düzeltme ilkesi: Yayın ilkeleri.