Gıdada karbon verisi
Gıda SKDM kapsamında değil ve Komisyon’un 2028 genişleme önerisinde (COM(2025) 989, R6) de yok. Sizi zorlayan taraf perakende zinciri ve marka müşteriniz: kendi Kapsam 3 hedefleri için sizden ürün ya da kuruluş düzeyinde emisyon verisi istiyor.
Türkiye ETS Yönetmeliği’nde gıdaya özgü bir faaliyet yok; ama toplam anma ısıl gücü 20 MW ve üzeri yakma tesisi EK-1’de. Büyük buhar kazanı ya da kojenerasyonu olan gıda tesisi izleme ve raporlama yükümlülüğüne bu yoldan girebilir.
Gıda SKDM kapsamında değil. Baskı perakende zincirinden ve marka müşterisinden geliyor: ürün ayak izi ve Kapsam 3 verisi. Emisyonun büyük kısmı tesiste değil tarlada ve çiftlikte; tesiste ise en sık atlanan kalem soğutucu gaz kaçağı.
Kapsam dışı olmak veri talebinden muaf olmak değil. Satın aldığınız gübre SKDM kapsamında olsa da beyan ithalatçının işi; sizin için anlamı hammadde tedarikçinizin maliyeti. Kodunuzu GTİP aracıyla doğrulayabilirsiniz.
| Sektör | SKDM bugün | 2028 önerisi | Türkiye ETS | Asıl talep eden |
|---|---|---|---|---|
| Gıda | Kapsam dışı | Öneride yok | 20 MW ve üzeri yakmada | Perakende zinciri |
- Koda ya da tesis eşiğine bağlı
- Kapsam dışı ya da yok
Gıda üreticisini hangi riskler bekliyor?
Perakendeci tedarikçiden veri istiyor
Büyük perakende zincirleri ve markalar kendi Kapsam 3 hedefleri için tedarikçiden ürün ya da kuruluş düzeyinde emisyon verisi istiyor. Talep tedarikçi portalı, anket ya da sözleşme ekiyle geliyor ve her müşterinin şablonu farklı.
Emisyonun çoğu tarlada
Tarımsal hammadde (süt, et, tahıl, meyve, yağ) çoğu gıda ürününde toplamın en büyük kalemi. Tesis enerjinizi mükemmel ölçmek cevabın küçük kısmını iyileştirir; hammadde tarafı olmadan sayı eksik kalır.
20 MW ve üzeri yakma ETS listesinde
ETS Yönetmeliği EK-1’de toplam anma ısıl gücü 20 MW ve üzeri yakma tesisi var. Kazan, brülör ve kojenerasyon ünitelerinin gücü toplanıyor; 3 MW altı üniteler ve yalnız biyokütle yakanlar hesaba katılmıyor.
Soğutucu gaz kaçağı görünmüyor
Soğuk hava deposu ve soğutma sistemlerindeki HFC kaçağı Kapsam 1 emisyonu ve dolum kayıtlarından hesaplanıyor. Kayıt tutulmadıysa sonradan üretilemiyor. HFC’ler ETS Yönetmeliği EK-2’deki sera gazları arasında.
Sıralama önemli: önce tesis tarafını (yakıt, elektrik, soğutucu gaz) tamamlayın, sonra hammadde verisine gidin. Tesis envanteri birkaç haftalık iş ve perakendeciye ilk cevabı verir; hammadde tarafı aylar sürer ve ikinci sürümde gelir.
Perakendeci gıda tedarikçisinden hangi veriyi istiyor?
Gıdada veri iki ayrı dünyadan geliyor: tesisinizin sayaç ve faturaları, bir de tedarikçinizin tarlası ya da çiftliği. İlki birkaç haftada toplanır; ikincisi envanterin uzun süren ve sonucu belirleyen tarafıdır.
| Veri | Perakendeci | Envanter | Türkiye ETS | Müşteri |
|---|---|---|---|---|
| Tarımsal hammadde · tür, miktar, menşe | Gerekli | — | — | — |
| Kazan yakıtı ve buhar | — | Gerekli | Gerekli | — |
| Soğutucu gaz dolumları | — | Gerekli | — | Gerekli |
| Elektrik tüketimi | — | Gerekli | — | Gerekli |
| Ambalaj malzemesi | Gerekli | — | — | — |
| Üretim miktarı · ürün bazında | Gerekli | — | — | — |
- Bu taraf veriyi istiyor
Süt ve et işleme
- Ana emisyon
- Satın alınan hayvansal hammadde · Kapsam 3
- İkincil
- Buhar, soğutma, soğutucu gaz kaçağı
- Ölçüm noktası
- Hammadde kabul kaydı, kazan yakıtı, dolum kayıtları
- Kaldıraç
- Tedarikçi çiftlik verisi ve soğutma verimi
Unlu mamul, şekerleme, kuru gıda
- Ana emisyon
- Hammadde (un, şeker, kakao, yağ) ve ambalaj
- İkincil
- Fırın yakıtı ve elektrik
- Ölçüm noktası
- Reçete ve satın alma, fırın sayacı
- Kaldıraç
- Reçete ve ambalaj seçimi
Meyve-sebze işleme ve soğuk depo
- Ana emisyon
- Soğutma elektriği ve soğutucu gaz kaçağı
- İkincil
- Kurutma ve pastörizasyon ısısı
- Ölçüm noktası
- Depo sayacı, dolum kayıtları
- Kaldıraç
- Soğutucu gaz türü ve kaçak kontrolü
| Veri | Kaynak | Kırılım | Kim ister |
|---|---|---|---|
| Tarımsal hammadde · tür, miktar, menşe | Satın alma ve kabul kayıtları | Ürün ve tedarikçi bazında | Perakendeci |
| Kazan yakıtı ve buhar | Yakıt faturası, kazan sayacı | Kazan bazında; anma ısıl gücüyle | Envanter + ETS |
| Soğutucu gaz dolumları | Servis ve bakım kayıtları | Sistem ve gaz türü bazında | Müşteri + envanter |
| Elektrik tüketimi | Fatura ve sayaç | Tesis; soğutma ayrı sayaçta | Müşteri + envanter |
| Ambalaj malzemesi | Satın alma kayıtları | Malzeme türü ve ağırlık | Perakendeci |
| Üretim miktarı · ürün bazında | Üretim kayıtları | Ürün ya da ürün ailesi | Perakendeci |
Soğutucu gazı dolumdan hesaplayın. Sisteme yıl içinde eklenen gaz, kaçan gazın en pratik göstergesi. Servis firmasının dolum raporunda gaz türü ve kilogram yazmalı; gaz türü önemli, çünkü küresel ısınma potansiyeli gazdan gaza çok değişiyor (soğutucu gaz KİP değerleri). Kazan yakıtı için yakıt faktörleri, satın alınan buhar için buhar faktörü sayfasına bakın.
Gıdada hangi standart ve mevzuat hangi soruyu cevaplıyor?
Hangisi hangi soruyu cevaplıyor:
Gıdada sık karşılaşılan durumlar ve ilk adım
Sektörde sık karşılaşılan 4 durum ve her birinde ilk adım:
"SKDM bizi etkiler mi?"
en sıkGıda Ek I’de yok; Komisyon’un 2028 genişleme önerisinde de yok.
İlk adım: Asıl talebe bakın: perakendeci ya da marka müşterinizin istediği veri ve şablon.
"Perakendeci ürün başına ayak izi istiyor"
yaygınTesis verisi hazır, hammadde tarafı boş. Sayı tesis enerjisiyle sınırlı kalıyor.
İlk adım: Hacimce en büyük hammaddelerle başlayın; tedarikçi verisi yoksa gerekçeli ortalama değer kullanın ve raporda gösterin.
"Soğuk depo gaz dolumunu kimse kaydetmiyor"
sık atlananServis firması dolum yapıyor ama miktar ve gaz türü envantere girmiyor.
İlk adım: Servis sözleşmesine dolum raporu şartı ekleyin; geçmiş yılın servis faturalarını tarayın.
"Büyük kazanımız var, ETS’ye girer miyiz?"
mevzuatToplam anma ısıl gücü 20 MW ve üzeri yakma tesisi EK-1’de.
İlk adım: Kazan, brülör ve kojenerasyon ünitelerinin anma ısıl güçlerini toplayın; 3 MW altı ve yalnız biyokütle yakanları dışarıda bırakın.
Gıdada emisyonun çoğu nerede?
-
Tesisiniz
Kapsam 1 · kazan ve fırın yakıtı ölçülebilirKapsam 1 · soğutucu gaz kaçağı sık atlanıyorKapsam 2 · elektrik (soğutma dahil) ölçülebilir -
Tedarik zinciri
Önceki adımdan geçiş: sonraKapsam 3 · tarımsal hammadde genellikle en büyük kalemKapsam 3 · ambalaj ve soğuk zincir lojistiği ürüne göre değişir
| Kapsam 1 · kazan ve fırın yakıtı | ölçülebilir |
|---|---|
| Kapsam 1 · soğutucu gaz kaçağı | sık atlanıyor |
| Kapsam 2 · elektrik (soğutma dahil) | ölçülebilir |
| Kapsam 3 · tarımsal hammadde | genellikle en büyük kalem |
| Kapsam 3 · ambalaj ve soğuk zincir lojistiği | ürüne göre değişir |
Bu tabloda sayı yok, çünkü gıdada tek bir tipik dağılım yok: süt ürünü ile bisküvinin profili birbirine benzemiyor. Okunacak sonuç mertebe: tesis tarafını iyileştirmek toplamın küçük kısmını değiştirir, hammadde verisi ise cevabın kendisidir.
Gıda üreticisine verdiğimiz hizmetler
Sıralama sektördeki tipik aciliyete göre:
ISO 14064-1 envanteri; soğutucu gaz ve Kapsam 3 taramasıyla.
8–14 haftaISO 14067’ye göre ürün başına hesap; perakendeci şablonuna çevrilebilir çıktı.
kapsama göreYakma ünitelerinin anma ısıl gücü, kategori tespiti ve izin süreci.
kapsama göreGıda için ücretsiz araçlar
Bir teklif almadan önce kendiniz bakabileceğiniz 4 araç — hepsi ücretsiz ve kayıt gerektirmiyor.
Kapsam 1-2 karbon hesaplayıcı
ücretsizKazan yakıtınızı ve elektriğinizi girin; kaynaklı faktörlerle hesaplayın, sonuç faktör sürümüyle gelsin.
Hesaplayıcıyı açGıdada karbon verisi: sık sorulanlar
Gıda SKDM kapsamında mı?
Hayır. Tüzük 2023/956 Ek I’de gıda başlığı yok (Regulation (EU) 2023/956 — Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması Tüzüğü); Komisyon’un genişleme önerisinde (COM(2025) 989) de yok (COM(2025) 989 — SKDM’nin aşağı akış ürünlere genişletilmesi ve dolanma önlemleri). Zorlayan taraf perakende zinciri ve marka müşteriniz: kendi Kapsam 3 hedefleri için ürün ya da kuruluş düzeyinde veri istiyorlar.
Gıda tesisi Türkiye ETS’ye hangi yoldan girer?
Yönetmelikte gıdaya özgü faaliyet yok. Ama EK-1’de toplam anma ısıl gücü 20 MW ve üzeri yakma tesisi var: kazan, brülör ve kojenerasyon ünitelerinin gücü toplanır; 3 MW altı üniteler ve yalnız biyokütle yakanlar hesaba katılmaz (Türkiye ETS Yönetmeliği ekleri).
Perakendeci ürün başına ayak izi istiyor; nereden başlamalı?
Önce tesis tarafı: yakıt, elektrik ve soğutucu gaz. Bu birkaç haftalık iş ve ilk cevabı verir. Sonra hacimce en büyük hammaddeler; tedarikçi verisi yoksa gerekçeli ortalama değer kullanılır ve raporda gösterilir. Ürün başına hesabın yöntemi ISO 14067 (ISO 14067:2018 — ürün karbon ayak izi).
Soğutucu gaz kaçağı nasıl hesaplanır?
Dolum kayıtlarından: sisteme yıl içinde eklenen gaz, kaçan gazın en pratik göstergesi. Kaçak Kapsam 1 emisyonu (GHG Protocol Corporate Standard); servis raporunda gaz türü ve kilogram yazmalı, çünkü küresel ısınma potansiyeli gazdan gaza çok değişiyor (soğutucu gaz KİP değerleri). HFC’ler ETS Yönetmeliği EK-2’deki sera gazları arasında (Türkiye ETS Yönetmeliği ekleri).
Gübre SKDM kapsamındaysa gıda üreticisini etkiler mi?
Beyan ithalatçının işi, sizin değil. Sizin için anlamı hammadde tedarikçinizin maliyeti: satın aldığınız gübre SKDM kapsamında olabilir.
Perakendecinin sorusuna tek envanterden cevap
Gıdada zor olan tesis değil, hammadde verisi. Tesis envanterini hızla tamamlayıp ilk cevabı veriyor, hammadde tarafını tedarikçi planıyla ikinci sürümde kuruyoruz.
Kaynaklar
Bu sayfanın dayandığı kaynaklar, erişim tarihleriyle.
- R1 Regulation (EU) 2023/956 — Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması Tüzüğüerişim 25.09.2026Avrupa Birliği Resmî Gazetesi (EUR-Lex) · Ek I — gıda başlıkları listede yok
- R2 Türkiye ETS Yönetmeliği eklerierişim 25.09.2026T.C. Resmî Gazete · RG 27.08.2026, sayı 33353 · EK-1 faaliyet kategorileri (20 MW yakma) · EK-2 sera gazları
Ekler taranmış görüntü olarak yayımlandı; sayfalar tek tek okundu.
- R3 GHG Protocol Corporate Standarderişim 25.09.2026WRI / WBCSD · Kapsam 1 doğrudan emisyon · kaçak emisyonlar
- R4 GHG Protocol Corporate Value Chain (Scope 3) Standarderişim 25.09.2026WRI / WBCSD · Kategori 1 satın alınan mal ve hizmetler
- R5 ISO 14067:2018 — ürün karbon ayak izierişim 25.09.2026ISO · fonksiyonel birim ve tahsis
- R6 COM(2025) 989 — SKDM’nin aşağı akış ürünlere genişletilmesi ve dolanma önlemlerierişim 25.09.2026Avrupa Komisyonu (EUR-Lex) · 17.12.2025 · Ek I değişikliği · önerilen uygulama 01.01.2028
Komisyon önerisi; yasalaşmadı. Öneri listesinde gıda başlığı (fasıl 02–22) yok.
Değişiklik günlüğü
3 kayıt · 25 Eylül 2026 tarihinden bu yanaNe zaman, hangi bölüm, neden değişti. Bu sayfayı bir uyum dosyasına dayanak gösterecekseniz hangi sürümü okuduğunuzu bilmeniz gerekir.
“20 MW üstü” etiketi kaynaktaki “20 MW ve üzeri” eşiğini dar okuyordu (tam 20 MW’ı dışarıda bırakıyordu); etiketler düzeltildi.
Önceki 2 kaydı göster
Bölüm başlıkları sayfaya özgü soru biçimine çevrildi; sayfadaki kaynaklı ifadelerden beş soruluk SSS eklendi. Rejim satırı, kim hangi veriyi istiyor matrisi ve emisyonun nerede olduğunu gösteren ölçeksiz şema eklendi; yeni sayı yok. Kısa cevaptaki genişleme önerisi COM(2025) 989 olarak adlandırıldı ve R6 olarak kaynaklara eklendi.
SKDM kapsam dışılığı Ek I’den ve genişleme önerisinin listesinden, ETS tarafı Yönetmelik EK-1 ve EK-2’den (taranmış görüntü, sayfa sayfa okundu) doğrulandı. Ürün başına tipik rakam bilinçli olarak verilmedi.
Bu sayfa hakkında
İç teknik gözden geçirme: KarbonVerisi ekibi. Bağımsız dış gözden geçirme yapıldığında gözden geçirenin adı burada yayımlanır.
- İlk yayın
- 25.09.2026
- Son gözden geçirme
- 25.09.2026
- Son güncelleme
- 27.09.2026
- Sonraki gözden geçirme
- 25.03.2027
- Metodoloji sürümü
- ISO 14064-1 · ISO 14067 · GHG Protocol Kapsam 3
KarbonVerisi ekibi. Gıdada karbon verisi. KarbonVerisi. Son güncelleme 27.09.2026. https://karbonverisi.com/sektorler/gida/ (erişim: [okuduğunuz tarih]).
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Yükümlülüğünüzün kesin kapsamı tesisinize ve güncel ikincil mevzuata göre belirlenir. Hata bildirimi: iletişim sayfası. Düzeltme ilkesi: Yayın ilkeleri.