Yakıt yanma emisyon faktörleri: doğal gaz ve motorin dahil 7 yakıt
Sabit yanmada bir tesisin kendi ölçümü yoksa IPCC 2006 varsayılanları kullanılır. Faktörler net kalorifik değer bazındadır: kgCO₂e/TJ. Yakıtı ton veya metreküp olarak takip ediyorsanız önce enerjiye çevirmeniz gerekir ve bunun için kendi kalorifik değeriniz lazımdır. Örneğin doğal gaz 56.156,5, motorin 74.349,0 kgCO₂e/TJ (IPCC 2006, AR5).
Bu faktörler varsayılandır, ülkeye özgü değildir. Ulusal envanterde ya da doğrulanmış kurumsal raporda tesise özel veya ülkeye özgü değer varsa önceliği o alır. Varsayılan kullandığınızı raporda yazın.
Faktör tablosu
Değerler net kalorifik değer bazında. Sağdaki NCV sütunu kütle bazlı çeviri için IPCC varsayılanıdır; faktöre gömülü değildir.
| Yakıt | AR6 · kgCO₂e/TJ | AR5 · kgCO₂e/TJ |
|---|---|---|
| Linyit | 101.707,5 | 101.697,5 |
| Taş kömürü (bitümlü) | 95.307,5 | 95.297,5 |
| Fuel oil (kalorifer yakıtı) | 77.653,2 | 77.649 |
| Motorin / dizel | 74.353,2 | 74.349 |
| Benzin | 69.553,2 | 69.549 |
| LPG (sıvılaştırılmış petrol gazı) | 63.157,1 | 63.156,5 |
| Doğal gaz | 56.157,1 | 56.156,5 |
AR5 ile AR6 arasındaki fark her yakıtta binde birin altında; yan yana iki çubuk aynı görünürdü, bu yüzden AR5 yalnız sayı olarak verildi.
| Yakıt | AR5 · kgCO₂e/TJ | AR6 · kgCO₂e/TJ | NCV · TJ/Gg |
|---|---|---|---|
| Doğal gaz | 56.156,5 | 56.157,1 | 48,0 |
| Motorin / dizel | 74.349,0 | 74.353,2 | 43,0 |
| Benzin | 69.549,0 | 69.553,2 | 44,3 |
| Fuel oil (kalorifer yakıtı) | 77.649,0 | 77.653,2 | 40,4 |
| LPG (sıvılaştırılmış petrol gazı) | 63.156,5 | 63.157,1 | 47,3 |
| Taş kömürü (bitümlü) | 95.297,5 | 95.307,5 | 25,8 |
| Linyit | 101.697,5 | 101.707,5 | 11,9 |
Bu sayılar nereden geliyor?
CO₂e tek bir toplamda saklanmıyor; üç gazın ham değeri ve KİP seti ayrı duruyor, eşdeğer her seferinde yeniden hesaplanıyor.
Formül: CO₂e = CO₂ + CH₄ × KİP(CH₄) + N₂O × KİP(N₂O)
| Yakıt | CO₂ kg/TJ | CH₄ kg/TJ | N₂O kg/TJ |
|---|---|---|---|
| Doğal gaz | 56.100 | 1 | 0,1 |
| Motorin / dizel | 74.100 | 3 | 0,6 |
| Benzin | 69.300 | 3 | 0,6 |
| Fuel oil (kalorifer yakıtı) | 77.400 | 3 | 0,6 |
| LPG (sıvılaştırılmış petrol gazı) | 63.100 | 1 | 0,1 |
| Taş kömürü (bitümlü) | 94.600 | 10 | 1,5 |
| Linyit | 101.000 | 10 | 1,5 |
CO₂ değerleri Tablo 1.4 — Default CO2 Emission Factors for Combustion, CH₄ ve N₂O değerleri Tablo 2.3 — Default Emission Factors for Stationary Combustion in Manufacturing Industries and Construction kaynaklıdır.
KİP setleri
- AR5 — Tablo 8.A.1: fosil metan 30 (genel metan 28), N2O 265
- AR6 — Tablo 7.15: CH4-fossil 29,8 (CH4-non fossil 27,0), N2O 273
FOSİL metan değeri kullanılıyor. IPCC her iki sette de fosil ve fosil olmayan metanı ayırıyor; burada yüklenen yakıtların tamamı fosil. Alternatif yaygın uygulama (UNFCCC ulusal envanter ve GHG Protocol raporlamasında) genel metan değeridir — AR5'te 28, AR6'da 27,0. Fark CO2e toplamında binde birin altında; seçim burada yazılı olduğu için doğrulayıcı hangi değerin kullanıldığını görebilir.
Neden imalat sanayii tablosu?
IPCC, CH₄ ve N₂O için sektöre göre farklı varsayılan veriyor.
SEKTÖR SEÇİMİ: imalat sanayii ve inşaat tablosu kullanıldı; hedef kitle bu. Enerji sanayii (Tablo 2.2) kömürde CH4'ü 1 kg/TJ verir, imalatta 10 kg/TJ. Fark CO2e'de binde birin altında ama seçim kayda geçiyor.
Ton ya da metreküp TJ’ye nasıl çevrilir?
Bu adım hesabın en sık atlanan yeri ve en büyük hata kaynağı.
- Yakıt miktarı Gg (bin ton)
- çarpı Net kalorifik değer TJ/Gg tedarikçi analizi; yoksa IPCC varsayılanı
- eşittir Enerji TJ
- çarpı Emisyon faktörü kgCO₂e/TJ faktör tablosundan
- eşittir Emisyon kgCO₂e
Faktörler enerji başınadır. Yakıtı kütle olarak takip ediyorsanız:
Enerji (TJ) = Miktar (Gg) × NCV (TJ/Gg)
Tablodaki NCV sütunu IPCC varsayılanıdır. Faktöre bilerek gömülmedi: yakıtın kalorifik değeri kaynağına göre değişir ve varsayılan bir NCV’yi sessizce uygulamak, kullanıcının fark edemeyeceği bir hata üretir. Tedarikçinizin analiz belgesindeki değeri kullanın.
Linyit: Linyitin kalorifik değeri çok geniş aralıkta (Tablo 1.2: 5,50–21,6 TJ/Gg). Kütle bazlı hesapta tesisin KENDİ analizi kullanılmalı; varsayılan NCV Türkiye linyitleri için yanıltıcı olabilir.
Enerji kWh olarak yazılıysa (ör. doğal gaz faturası): 1 kWh = 1.000 W × 3.600 s = 3,6 MJ. Dolayısıyla Enerji (TJ) = kWh × 3,6 ÷ 1.000.000. Örnek: 100.000 kWh = 0,36 TJ; doğal gaz faktörüyle (AR6) 0,36 × 56.157,1 ≈ 20.217 kgCO₂e. Önce faturadaki kWh’in net mi brüt kalorifik değer bazında olduğunu tedarikçinizden öğrenin: IPCC faktörleri net değer bazındadır, brüt kWh’i doğrudan çarpmak sonucu yüksek gösterir (aşağıda, sık yapılan hatalar).
Nerede kullanılır, nerede kullanılmaz?
Kullanılır: Kapsam 1 sabit yanma (kazan, fırın, ocak, jeneratör); ISO 14064-1 ve GHG Protocol kurumsal envanter; tesise özel veri yokken başlangıç hesabı.
Kullanılmaz: Hareketli yanma (araç filosu — ayrı tablolar geçerlidir); proses emisyonları (kalsinasyon gibi — yanma değildir); satın alınan elektrik (Kapsam 2 — tüketim noktası faktörü); yakıtın çıkarma ve taşıma emisyonları (yaşam döngüsü faktörü gerekir, bunlar yalnız yanmayı kapsar).
Sık yapılan hatalar
- 1
Brüt ve net kalorifik değeri karıştırmak
IPCC faktörleri NET kalorifik değer (alt ısıl değer) bazındadır. Tedarikçi belgeleri sık sık brüt (üst ısıl değer) verir; ikisi arasındaki fark doğal gazda yaklaşık %10’dur. Yanlış tabanla çarpmak hesabı doğrudan aynı oranda kaydırır.
- 2
Varsayılan NCV’yi tesis analizinin yerine koymak
Özellikle linyit ve ithal kömürde kalorifik değer geniş bir aralıkta değişir. Varsayılan NCV bir başlangıç noktasıdır; doğrulamada tedarikçi analizi istenir.
- 3
KİP setini raporda belirtmemek
AR5 ile AR6 arasındaki fark bu yakıtlarda küçük ama sıfır değil. Hangi seti kullandığınız envanterin künyesine yazılmalı; doğrulayıcı bunu sorar.
- 4
Varsayılanı ülkeye özgü faktör sanmak
Bunlar küresel varsayılanlardır. Türkiye’ye özgü bir değer yayımlanmışsa öncelik onundur ve varsayılan kullanma gerekçesi raporda açıklanır.
Değişiklik günlüğü
5 kayıtNe zaman, hangi bölüm, neden değişti. Bu sayfayı bir uyum dosyasına dayanak gösterecekseniz hangi sürümü okuduğunuzu bilmeniz gerekir.
Enerjisi kWh olarak yazılı yakıt (doğal gaz faturası gibi) için kWh’ten TJ’ye çevirme eklendi: 1 kWh = 3,6 MJ birim tanımından; örnekteki faktör tablodaki doğal gaz satırından. Faturadaki kWh’in net mi brüt kalorifik değer bazında olduğunun tedarikçiden öğrenilmesi gerektiği yazıldı. Bölüm başlıkları soru biçimine çevrildi.
Önceki 4 kaydı göster
Faktör tablosuna AR6 değerlerinin sıfırdan başlayan çubuk listesi eklendi; AR5 ayrı sayı sütununda, çift çubuk yok (iki set arasındaki fark her yakıtta binde birin altında). Miktardan enerjiye, enerjiden emisyona giden hesap bir formül şemasıyla gösterildi. Yeni sayı eklenmedi; değerler tablodaki diziden.
Başlık doğal gaz ve motorini adıyla anıyor; kısa cevap bu iki yakıtın AR5 değerini tablodan veriyor. Tablo aynı diziden CSV ve JSON dosyası olarak da yayımlandı ve veri kümesi (Dataset) olarak işaretlendi.
Hesaplama rehberine giden bağlantı yanlış adrese gittiği için hiç görünmüyordu; doğru adrese bağlandı.
7 yakıt × 2 KİP seti, IPCC 2006 Cilt 2 birincil kaynağından aktarıldı. Aynı veriden hesaplayıcının faktör tablosu da yükleniyor.
Sık sorulanlar
AR5 mi AR6 mı kullanmalıyım?
Raporlama çerçeveniz hangisini şart koşuyorsa onu. Türkiye ulusal envanteri ve çoğu kurumsal raporlama hâlâ AR5 ile çalışıyor; AR6 daha güncel. Bu tabloda ikisi de var, seçtiğinizi künyeye yazın.
Doğal gazımı metreküp olarak takip ediyorum, ne yapacağım?
Önce enerjiye çevirin. Faturanızda genellikle üst ısıl değer üzerinden düzeltilmiş Sm³ ve çoğu zaman kWh karşılığı yazar. Net kalorifik değere geçtiğinizden emin olun; brüt değerle çarparsanız sonuç yaklaşık %10 yüksek çıkar.
Bu faktörler SKDM beyanında kullanılabilir mi?
Sınırlı olarak. SKDM gömülü emisyon kuralları kendi izleme ve raporlama gereklerini getirir; varsayılan değer kullanımı belirli koşullara bağlıdır. SKDM rehberine bakın.
Araç filosu için de bunlar mı geçerli?
Hayır. Bunlar sabit yanma tablosudur. Hareketli yanma için IPCC ayrı CH₄ ve N₂O varsayılanları verir; CO₂ değeri aynı kalır ama diğer iki gaz belirgin biçimde farklıdır. Araç ve iş makinesi faktörleri: hareketli yanma emisyon faktörleri.
Kaynaklar
Bu sayfadaki kapsam, yükümlülük ve takvim ifadeleri aşağıdaki birincil kaynaklara dayanır. Mevzuat değiştiğinde sayfa güncellenir ve değişiklik günlüğüne kaydı düşülür.
- R1 IPCC 2006 Guidelines, Vol. 2 Energy, Ch. 1 Introductionerişim 07.09.2026IPCC · Tablo 1.4 — Default CO2 Emission Factors for Combustion
- R2 IPCC 2006 Guidelines, Vol. 2 Energy, Ch. 2 Stationary Combustionerişim 07.09.2026IPCC · Tablo 2.3 — Default Emission Factors for Stationary Combustion in Manufacturing Industries and Construction
- R3 IPCC 2006 Guidelines, Vol. 2 Energy, Ch. 1 Introductionerişim 07.09.2026IPCC · Tablo 1.2 — Default Net Calorific Values (NCVs)
- R4 IPCC AR5 WGI, Chapter 8erişim 07.09.2026IPCC · Tablo 8.A.1 — iklim-karbon geri beslemesi HARİÇ
- R5 IPCC AR6 WGI, Chapter 7erişim 07.09.2026IPCC · Tablo 7.15 — kimyasal etkiler dahil
Bu sayfa hakkında
İç teknik gözden geçirme: KarbonVerisi ekibi. Bağımsız dış gözden geçirme yapıldığında gözden geçirenin adı burada yayımlanır.
- İlk yayın
- 07.09.2026
- Son gözden geçirme
- 07.09.2026
- Son güncelleme
- 05.10.2026
- Sonraki gözden geçirme
- 07.09.2027
- Metodoloji sürümü
- IPCC 2006 · Cilt 2
KarbonVerisi ekibi. Yakıt yanma emisyon faktörleri: doğal gaz ve motorin dahil 7 yakıt (IPCC 2006). KarbonVerisi. Son güncelleme 05.10.2026. https://karbonverisi.com/emisyon-faktorleri/yakitlar/ (erişim: [okuduğunuz tarih]).
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Yükümlülüğünüzün kesin kapsamı tesisinize ve güncel ikincil mevzuata göre belirlenir. Hata bildirimi: iletişim sayfası. Düzeltme ilkesi: Yayın ilkeleri.