SKDM iletişim şablonu ve üçüncü ülke operatör kaydı

Yetkili SKDM beyan sahibi, her yıl 30 Eylül’e kadar bir önceki takvim yılı için SKDM beyanını Kayıt Sistemi üzerinden verir; ilk beyan 2027’de, 2026 yılı için verilir (R1). Beyanda ithal edilen malların gömülü emisyonu, yani üretimde salınan doğrudan emisyonlar ve üretimde tüketilen elektriğin üretiminden kaynaklanan dolaylı emisyonlar yer alır. Elektrik dışındaki mallarda gömülü emisyon ya gerçek emisyona ya da varsayılan değerlere göre belirlenir; gerçek emisyona dayanıyorsa akredite bir doğrulayıcı tarafından doğrulanmış olması gerekir (R1).

Gerçek emisyonu izleyip hesaplamaya ve doğrulatmaya yalnız malı üreten üçüncü ülke operatörü karar verebilir (R11). Komisyon’un AB dışındaki operatörlere yönelik kılavuzuna göre mallarınız AB’ye ithal edildiğinde ithalatçı bir noktada gömülü emisyon bilgisi için size başvurur; ürününüzü ön madde olarak kullanan bir operatör de aynı veriyi isteyebilir (R10). Komisyon’un soru-cevap belgesine göre ithalatçı gerçek ve doğrulanmış emisyon bilgisini yalnız malı üreten üçüncü ülke operatöründen almalıdır (R11).

Beyan sahibinin elinde tutması gereken kayıtlar da tesise işaret eder. Gerçek emisyonla beyan edilen mallarda beyan sahibi malın üretildiği tesisin kimliğini, tesis işletmecisinin iletişim bilgisini, doğrulama raporlarını ve gömülü emisyonun hesaplandığı bilgi ile yöntemi saklar (R1).

AB’ye doğrudan satmıyorsanız

Ürününüzü AB’deki müşterilere satan bir tüccara satıyorsanız ya da ürününüz kendisi SKDM malı üreten bir müşteride ön madde olarak kullanılıyorsa da mallarınız SKDM kapsamına girer (R10). Kodlarınızın kapsamda olup olmadığını GTİP sorgulama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Dosyanın adı “CBAM communication template for installations”. Komisyon adına danışmanı Umweltbundesamt (Avusturya) tarafından hazırlanmış bir veri toplama dosyası; amacı üçüncü ülkedeki tesis işletmecisiyle beyan sahibi arasındaki iletişimi kolaylaştırmak (R6). Komisyon onu “CBAM communication and news” sayfasının “Communication” bölümünde listeliyor (R5).

Bu sayfa şablonu kopyalamıyor ve barındırmıyor. Dosyayı her zaman Komisyon’un CBAM communication and news sayfasından indirin; alıcınızın gönderdiği kopyanın sürümünü oradaki listeyle karşılaştırın.

Veriyi Excel’e girmeden önce tesis içinde toplamak için demir-çelik üreticilerine yönelik boş bir alan listesi hazırladık: demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübre veri paketleri (Excel, CSV); dördü bir arada: SKDM veri paketleri. O bir çalışma şablonu; Komisyon şablonunun yerine geçmez.

Sürüm durumu: dikkat edilmesi gereken nokta

Listelenen 2.1.1 sürümünün yönerge sayfası, dayanak olarak geçiş dönemi uygulama tüzüğü 2023/1773’ü gösteriyor; doğrulayıcı bölümünde de “yalnız varsa; geçiş döneminde gerekli değil” notu duruyor (R6). Kesin dönemin hesap ve raporlama kuralları ise 2025/2547’de (R2).

Komisyon 14 Ağustos 2026’da AB dışındaki operatörler için kesin döneme yönelik on kılavuzluk bir seri yayımladı (R5). Seriye, operatörlerin beyan sahiplerine ve Kayıt Sistemi’ne bilgi iletmek için kullanacağı bir elektronik şablonun eşlik ettiği yazıyor (R10). Buna karşın 26 Eylül 2026’da Komisyon’un sayfasında listelenen tek iletişim şablonu 2.1.1 sürümüydü (R5). Kılavuzlar kontrol tarihinde yalnız İngilizce; Türkçe dahil başka dil sürümleri “yakında” diye duyurulmuş (R8).

Sayfa adları ve içerikleri, şablonun içindekiler sayfasına ve sayfaların kendisine dayanıyor (R6). Özgül gömülü emisyon, bir üretim sürecine atanan emisyonların dönemde üretilen ton ya da ilgili diğer fonksiyonel birim miktarına bölünmesiyle bulunur; Komisyon’un kılavuzuna göre AB’deki ithalatçının asıl ilgilendiği değer budur (R10).

Alıcıya giden sayfa: Summary_Communication

Komisyon’un soru-cevap belgesi, 2025/2547 yöntemine göre hazırlanan Excel dosyasındaki Summary_Communication sayfasının beyan sahibinin ihtiyaç duyduğu bilgilerin tamamını içerdiğini yazıyor (R11); belgenin hangi dosya sürümünü kastettiği belirtilmiyor. Kontrol tarihinde listelenen 2.1.1 sürümünde sayfa dört grup veri taşır (R6); bazı Ek IV kalemleri için ayrı alan görmedik (bkz. kesin dönemle eşleşme).

• Tesis: İngilizce ad, adres, ekonomik faaliyet, ülke, UN/LOCODE, ana emisyon kaynağının koordinatları, raporlama döneminin başlangıcı ve bitişi.
• Süreçler: üretilen toplulaştırılmış mallar ve rotalar; izleme yöntemine göre emisyonlar (hesaplama bazlı, PFC, ölçüm bazlı); dönemdeki toplam doğrudan ve dolaylı emisyon; veri kalitesi, varsayılan değer kullanımının gerekçesi ve kalite güvencesi bilgisi.
• Ürünler: CN kodu ve adı, alıcıyla iletişimde (ör. faturada) kullanılan ürün adı, doğrudan, dolaylı ve toplam özgül gömülü emisyon, varsayılan değerle hesaplanan pay, gömülü elektrik ve elektrik emisyon faktörü, sektöre özgü nitelik parametreleri (ör. ton çelik başına hurda, klinker oranı, azot içeriği).
• Karbon fiyatı: fiyatlama aracının türü, kapsanan emisyon payı, para birimi, indirimler ve etkin ödenecek karbon fiyatı.

1. Güncel dosyayı Komisyon’dan indirin ve sürümünü dosyanın “0_Versions” sayfasındaki sürüm geçmişinden kontrol edin (R5, R6).
2. Otomatik hesaplamayı açın. Excel’in hesaplama seçeneği otomatik olmalı. Dosyayı baştan sona sırayla doldurmanız öneriliyor, çünkü bazı alanlar önceki girişlere göre renk değiştiriyor (R6).
3. Raporlama dönemini girin ve bütün veriyi o döneme ait tutun. Gömülü emisyon, karbon fiyatı ve ürün özellikleri aynı raporlama dönemine ait olmalı (R6). 2026’da ithal edilen bir mal için raporlama dönemi 2026 yılıdır (R2).
4. Renk kodlarına uyun. Sarı alanlar zorunlu, açık sarı alanlar isteğe bağlı; yeşil alanlar otomatik hesaplanır, kırmızı metin hata mesajıdır (R6).
5. Sıfırı boş bırakmayın. Değer sıfırsa sıfır yazın. Boş hücrede alıcı, değerin sıfır mı, ilgisiz mi, bilinmiyor mu olduğunu ya da girişin atlanıp atlanmadığını anlayamaz (R6).
6. Ön maddelerin ülkesini yazın. Tesis dışından alınan her ön maddeyi, üretildiği ülkeyle ve biliniyorsa üretim rotasıyla listeleyin; ülke kodları şablonun “c_CodeLists” sayfasında (R6).
7. Kes-yapıştır kullanmayın. Formüller bozulabilir. Veriyi taşımak için önce kopyalayıp yapıştırın, sonra eski yerdeki veriyi silin. Sayfa korumasını açık tutun; koruma şifresiz ve yalnız formülleri incelemek için, tercihen ayrı bir kopyada kaldırılması öneriliyor (R6).
8. Hata mesajı çıkmadı diye sonucu doğru saymayın. Veri bütünlüğü testi her zaman mümkün değil; yeşil bir alanda sonuç görünmüyorsa bir verinin hâlâ eksik olduğu varsayılabilir (R6).
9. Summary_Communication sayfasını kontrol edip gönderin. Bu sayfadaki ürün adı sütunu, alıcıyla iletişimde (ör. faturada) kullanılan adı istiyor (R6); göndermeden önce ürün adlarını ve CN kodlarını kendi kayıtlarınızla karşılaştırmanız önerilir.

Şablonun sorumluluk reddi notu, beyan sahibinin doğru veri bildirmesini sağlama sorumluluğunu dosyayı kullanan tesis işletmecisine bırakıyor (R6). SKDM beyanındaki yanlış ya da eksik bilginin hukuki sorumluluğu ise yetkili beyan sahibinde; yetkili ulusal makam beyan sahibiyle görüşür ve yaptırım uygulayabilir (R11). Komisyon’un sitesindeki sektör örnekleri, şablonu doldururken yardımcı olmak için sunuluyor (R5, R11). Hesap kurallarının kendisi (sistem sınırı, fonksiyonel birim, izleme planı, ön maddeler) gömülü emisyon hesabı sayfasında.

Ek IV maddeleri 2025/2547’den (R2); şablon sütunu ve notlar 2.1.1 dosyasının metin taramasından (R6). “Görmedik” notları bir tarama gözlemidir, şablonun bu bilgiyi hiçbir biçimde taşımadığı anlamına gelmez.

Komisyon’un Kılavuz 1’i, Komisyon’un Excel şablonu kullanıldığında gerekli özet emisyon raporunun otomatik oluştuğunu ve bu raporun ücretsiz tahsisat düzeltmesi verisini de içereceğini yazıyor (R9). Kılavuzun hangi dosya sürümünü kastettiğini doğrulayamadık; kontrol tarihinde listelenen tek şablon 2.1.1 (R5). Alıcınız 2.1.1 gönderdiyse doldurun, ama eksik kalan Ek IV kalemlerini doğrulayıcınızla konuşun.

Kesin dönemde gömülü emisyon gerçek emisyona göre hesaplanıyorsa operatör bir emisyon raporu (operatör emisyon raporu) ve bunun özetini hazırlar; ikisi de en az 2025/2547 Ek IV’ün 1.1 ve 1.2 noktalarındaki şablonlarda sayılan bilgileri içerir. Elektriğin gömülü emisyonu gerçek emisyona göre hesaplanıyorsa operatör ayrıca beyan sahibine özel bir ek hazırlar. Rapor İngilizce sunulur (R2).

Komisyon’un Kılavuz 2’si bu “operatör emisyon raporu” şablonunun kullanımını 2025/2547’nin 10. maddesi uyarınca zorunlu sayıyor (R10). Komisyon’un soru-cevap belgesi ise Excel dosyasının kullanımının zorunlu olmadığını, önerildiğini söylüyor (R11). İkisi birlikte okununca zorunlu olan Ek IV’teki asgari içerik ve İngilizce sunumdur; Excel dosyası bu içeriği üretmenin önerilen aracıdır.

Özet rapor neden var?

2025/2547’nin gerekçesine göre operatör emisyon raporunda ticari açıdan hassas veri bulunduğu için operatör, doğrulama raporuna eklenecek ve beyan sahiplerine açılacak bir özet hazırlar. Kayıt Sistemi’ne kayıtlı operatör, beyan sahibine yalnız bu özeti açmayı seçebilmelidir (R2).

Geçiş döneminden farkı

Geçiş döneminde (1 Ekim 2023 – 31 Aralık 2025) beyan sahibi, operatörden Komisyon’un sağladığı elektronik şablonu kullanmasını isteyebiliyordu; iletişimin içeriği de tüzükte “önerilen iletişim” olarak düzenlenmişti (R3, R10). Kesin dönemde rapor ve özetin asgari içeriğini tüzük belirliyor (R2). Geçiş döneminin ayrıntısı SKDM geçiş dönemi sayfasında.

1. Derleme. Dönem sonunda operatör tesisin emisyon verisini üretim süreci ve her mal (8 haneli CN kodu) bazında operatör emisyon raporunda toplar (R9).
2. Doğrulayıcıya iletim. Rapor, özeti ve gerekiyorsa beyan sahibine özel ek doğrulayıcıya gider: operatör Kayıt Sistemi’ne kayıtlıysa Kayıt Sistemi üzerinden, değilse başka yollarla (R2).
3. Doğrulama. Doğrulayıcı bulduğu hataları operatöre düzelttirir ve doğrulama raporunu Kayıt Sistemi’nde oluşturur. Verinin SKDM’deki diğer taraflarca kullanılabilmesi için olumlu bir doğrulama beyanı gerekir (R9). Kayıtlı operatörün gömülü emisyonunu doğrularken doğrulayıcı Kayıt Sistemi’ni kullanır (R1).
4. Paylaşım. Kayıtlı operatör, beyan sahibinin doğrulanmış veriye Kayıt Sistemi’nden erişmesine izin verir. Kayıtsız operatör doğrulayıcıdan doğrulama raporunun indirilebilir PDF sürümünü ister ve bunu tam emisyon raporuyla birlikte paylaşır; beyan sahibi belgeleri Kayıt Sistemi’ne elle yükler (R9).
5. Beyan. Beyan sahibi SKDM beyanını her yıl 30 Eylül’e kadar verir. Gerçek emisyona dayanan gömülü emisyon doğrulanmış olmalı; varsa doğrulama raporlarının kopyaları beyanda yer alır (R1). Takvim için yıllık beyan sayfasına bakın.

Doğrulama sürecinin genel mantığı doğrulama sayfamızda. SKDM’de doğrulayıcının tüzüğün 18. maddesine göre akredite olması gerekir (R1).

Üçüncü ülkedeki bir tesisin işletmecisi talep ederse Komisyon, operatörün ve tesisinin bilgilerini SKDM Kayıt Sistemi’ne kaydeder (R1). Tüzük operatörü üçüncü ülkede bir tesisi işleten ya da kontrol eden kişi olarak tanımlıyor; tesisi kontrol eden ana şirket de buna dahil (R1).

Kayıttan sonra ne olur?

• Geçerlilik: Komisyon kaydı operatöre bildirir; kayıt bildirim tarihinden itibaren beş yıl geçerlidir (R1).
• Değişiklik: talepteki bilgilerde kayıttan sonra değişiklik olursa operatör Komisyon’u gecikmeden bilgilendirir (R1).
• Yükümlülükler: tesiste üretilen mal türü başına gömülü emisyonu tüzüğün Ek IV’teki yöntemleriyle belirlemek; bunu akredite bir doğrulayıcıya Ek VI’daki ilkelerle doğrulatmak; doğrulama raporunun bir kopyasını ve hesap kayıtlarını doğrulamadan sonra dört yıl saklamak; gerekiyorsa üçüncü ülkede ödenen karbon fiyatını belirleyip belgelerini yüklemek (R1).
• Paylaşım: operatör, doğrulama bilgisini ve üçüncü ülkede ödenen karbon fiyatı bilgisini yetkili beyan sahibine açabilir; beyan sahibi bu doğrulanmış bilgiyi kendi doğrulama yükümlülüğü için kullanabilir (R1).
• Gizlilik: Kayıt Sistemi’ndeki operatör ve tesis bilgileri gizlidir; operatörün adı, adresi, sicil numarası, iletişim bilgisi ve tesis konumu bunun istisnasıdır. Operatör bu bilgilerin de kamuya açık olmamasını seçebilir (R1).
• Çıkış: operatör istediği zaman Kayıt Sistemi’nden çıkarılmayı talep edebilir (R1).

O3CI (Operators of Third-Country Installations) modülü yalnız AB dışındaki tesis işletmecileri içindir. Tesis ve emisyon verisini her beyan sahibine ayrı ayrı göndermek yerine bir kez yükleyip beyan sahipleriyle paylaşmayı sağlar (R7). Uygulama tüzüğüne göre operatör portalı, operatör ve tesis bilgilerinin, tesiste üretilen mallara ilişkin bilgilerin, emisyon verisinin ve doğrulama raporlarının kaydı için kullanılır (R4).

1. EU Login hesabı açın. Kayıt e-posta adresiyle yapılır; şirket e-postası kuvvetle öneriliyor. İki aşamalı doğrulama kurulur ve her kullanıcı ayrı kaydolur (R7).
2. O3CI portalında başvuru formunu doldurun: şirket bilgileri ve sicil ya da kimlik numarası, şirket e-postası ve web sitesi, kullanıcı rolü (Admin Operator ya da Simple Operator) (R7).
3. Belgeleri tek bir PDF’te yükleyin: formdaki numarayla aynı numarayı taşıyan şirket sicil belgesi, temsil yetkisini gösteren belge (ör. vekâletname) ve yetkili temsilcinin kimliği. Belgelerin tercihen İngilizce, bir nezaket tercümesiyle ve asıllarıyla birlikte verilmesi öneriliyor (R7). Uygulama tüzüğü, belgelerin üçüncü ülkedeki yasal kaydı ya da faaliyeti; adı, adresi, iletişim bilgisini ve ulusal sicil numarasını göstermesini istiyor (R4).
4. Onayı bekleyin. Komisyon’un rehberine göre onay birkaç hafta sürebilir; sonraki adımlar EU Login hesabına bağlı e-posta adresine bildirilir (R12).

Türkiye’deki şirket hangi numarayı girer?

Komisyon’un O3CI kayıt rehberi Türkiye için tanımlayıcı olarak Vergi Kimlik Numarası’nı öneriyor (R12). Form hataları rehberine göre şirket kimlik numarası destekleyici belgede nasıl yazıyorsa aynen girilmeli, aksi hâlde başvuru reddedilir. Şirket adı belgedeki hâliyle ve Latin harflerine çevrilmiş uluslararası adıyla, adres de belgedeki hâliyle İngilizce karakterlerle yazılır (R13).

Alıcı veriye nasıl ulaşır?

Beyan sahipleri, AB dışındaki operatörlerin sağladığı bilgiyi Kayıt Sistemi’nden alabilir; bunun çalışması için EORI numaralarını tedarikçiyle Kayıt Sistemi dışında paylaşmaları gerekir (R7). EORI numarası, gümrük amaçlı tescil yapıldığında gümrük idaresinin verdiği numaradır ve yetkili beyan sahibinin Kayıt Sistemi’ndeki hesap bilgileri arasında yer alır (R1).

Komisyon, Kayıt Sistemi’ne operatör olarak kaydolmayı önerilen ama şu an gönüllü yol olarak tanımlıyor (R10). Soru-cevap belgesine göre operatörlerin 2027’de Kayıt Sistemi’ne kaydolması zorunlu değil; bilgiyi beyan sahiplerine Kayıt Sistemi dışından gönderebilirler (R11). İncelediğimiz Komisyon kaynakları 2027 sonrası için bir şey söylemiyor; değişiklik duyurulursa bu bölüm güncellenir.

Komisyon, Kayıt Sistemi’nin 2027’de ürününüzü ön madde olarak kullanan diğer operatörlerle de veri paylaşılabilecek şekilde genişletilmesini planlıyor (R10). İlk doğrulama raporlarının 2027 başında hazırlanması bekleniyor (R11).