Çimento sektöründe karbon verisi
Çimento, AB SKDM kapsamındaki altı ürün grubundan biridir (CN 2523; Tüzük 2023/956 Ek I, R5). Sektörü ayıran şey, emisyonun büyük kısmının yakıttan değil kimyasal reaksiyondan gelmesi: kireçtaşı ısıtıldığında CaCO₃ ayrışır ve CO₂ açığa çıkar. Bu kalem yakıt değiştirerek azaltılamaz; azaltmanın tek yolu klinker oranını düşürmektir.
Proses emisyonu çoğu tesiste hiç hesaplanmamıştır: klinker üretim kaydı vardır ama karbonat içeriği analizleri düzenli değildir ve hesaba hiç girmemiştir. SKDM için gömülü emisyon verisi istendiğinde ilk tıkanma noktası burasıdır.
Çimentoda emisyonun büyük kısmı yakıttan değil kalsinasyondan gelir — kireçtaşı ısıtıldığında CO₂ kimyasal olarak açığa çıkar. Bu, yakıt değiştirerek çözülemeyen bir kalemdir ve çoğu tesiste hiç hesaplanmamıştır.
Çimento hem SKDM hem Türkiye ETS pilot kapsamında. İki rejim aynı ölçüm altyapısından besleniyor — SKDM ürün düzeyinde, ETS tesis düzeyinde çıktı istiyor. Takvim ve başvuru için SKDM yıllık beyanı ve ETS emisyon izni sayfalarına bakın.
| Sektör | SKDM bugün | Türkiye ETS | Asıl talep eden |
|---|---|---|---|
| Çimento | Kapsamda | Pilot kapsamda | AB ithalatçısı |
- Kapsamda
Çimento üreticisini hangi riskler bekliyor?
Alıcı gömülü emisyon verisi istiyor
AB’ye ihracatta ithalatçı beyan yapmak zorunda; veri sizden geliyor. Veremezseniz varsayılan değerler uygulanır ve fark fiyata yansır.
Proses emisyonu hesaplanmamış
Emisyonun büyük kısmı kalsinasyondan geliyor ama düzenli karbonat analizi yoksa hesaplanamıyor. Ölçüm düzeni kurulmadan veri üretilemez.
Türkiye ETS pilot dönemi
Çimento pilot kapsamdaki sektörlerden biri; izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüğü pilot dönemde de gerçek.
Klinker oranı tek gerçek kaldıraç
Yakıt değişimi proses emisyonunu azaltmıyor. Katkılı çimentoya geçiş, ton başına emisyonu düşüren asıl yol — ama ürün standardı ve müşteri kabulü sınırı belirliyor.
Sıralama önemli: alıcı talebi bugün geliyor, ETS yükümlülüğü takvimle geliyor, klinker oranı ise yatırım kararı gerektiriyor. İlk ikisi veri işi, üçüncüsü strateji.
Çimento üreticisinden hangi veri istenir?
| Veri | SKDM | Türkiye ETS |
|---|---|---|
| Klinker üretim miktarı | Gerekli | Gerekli |
| Ham madde karbonat içeriği | Gerekli | Gerekli |
| Fırın yakıt tüketimi | Gerekli | Gerekli |
| Alternatif yakıt bileşimi | Gerekli | Gerekli |
| Elektrik tüketimi | Gerekli | Gerekli |
| Çimento üretimi ve klinker oranı | Gerekli | — |
| Satın alınan klinker | Gerekli | — |
- Bu taraf veriyi istiyor
Entegre tesis (klinker üretimi)
- Ana emisyon
- Kalsinasyon + fırın yakıtı
- Proses emisyonu payı
- Toplamın büyük kısmı
- Ölçüm noktası
- Klinker üretimi, karbonat analizi, yakıt tüketimi
- Azaltım kaldıracı
- Alternatif yakıt, ısı verimliliği
Öğütme tesisi (klinker satın alıyor)
- Ana emisyon
- Satın alınan klinkerin gömülü emisyonu
- Proses emisyonu payı
- Kendi tesisinde yok
- Ölçüm noktası
- Klinker girdisi, elektrik tüketimi, katkı oranları
- Azaltım kaldıracı
- Klinker oranı, elektrik tedarik yapısı
| Veri | Kaynak | Kırılım | Kim ister |
|---|---|---|---|
| Klinker üretim miktarı | Üretim kayıtları | Aylık, fırın bazında | SKDM + ETS |
| Ham madde karbonat içeriği | Laboratuvar analizi | Düzenli numune | SKDM + ETS |
| Fırın yakıt tüketimi | Yakıt kayıtları, tartım | Yakıt türü bazında | SKDM + ETS |
| Alternatif yakıt bileşimi | Tedarikçi analizi + tartım | Biyojenik pay ayrı | SKDM + ETS |
| Elektrik tüketimi | Sayaç, fatura | Öğütme ve fırın ayrı | SKDM + ETS |
| Çimento üretimi ve klinker oranı | Üretim ve reçete kayıtları | Ürün tipi bazında | SKDM |
| Satın alınan klinker | Satın alma kayıtları | Tedarikçi ve menşe bazında | SKDM |
Kritik olan üç kalem kalın: klinker miktarı, karbonat analizi ve biyojenik pay. Üçü yoksa proses emisyonu hesaplanamıyor ve alternatif yakıtın avantajı gösterilemiyor. Bu kayıtlar geriye dönük üretilemez — ölçüm düzeni bugün kurulur.
Çimentoda hangi metin neyi düzenliyor?
Hangisi hangi soruyu cevaplıyor:
- Türkiye’deki üretici veriyi üretir
- AB’deki ithalatçı yetkili SKDM beyan sahibi
- Üye devlet ve yetkili otoritesi beyan sahibinin yerleşik olduğu
-
Kimden: AB’deki ithalatçı , kime: Türkiye’deki üretici
Veri talebi, ticari sözleşme yoluyla
-
Kimden: Türkiye’deki üretici , kime: AB’deki ithalatçı
Gömülü emisyon verisi ve doğrulaması
-
Taraf: AB’deki ithalatçı
Veri yoksa varsayılan değer
Kesikli ok: yalnız gerçek veri gelmezse
-
Kimden: AB’deki ithalatçı , kime: Üye devlet ve yetkili otoritesi
Sertifika satın alma
-
Kimden: AB’deki ithalatçı , kime: Üye devlet ve yetkili otoritesi
Yıllık beyan ve sertifika teslimi · SKDM Kayıt Sistemi üzerinden
Çimentoda sık karşılaşılan durumlar ve ilk adım
Çimentoda sık karşılaşılan durumlar ve her birinde ilk adım. Tesisleri ayrı yöntemlerle çalışan bir grupta envanterin nasıl birleştirildiğini üç tesisli bir çimento grubu üzerine yazdığımız temsili vaka adım adım gösteriyor.
"Klinker üretimimiz var ama proses emisyonunu hiç hesaplamadık"
yaygınÜretim kaydı düzenli, yakıt tüketimi takip ediliyor; karbonat içeriği analizi ise düzensiz ve hesaba hiç girmemiş.
İlk adım: Analiz programının kurulması. Geriye dönük hesap için mevcut analizlerle ihtiyatlı bir tahmin yapılabilir, ama sürdürülebilir çözüm düzenli numune düzeni.
"Alternatif yakıt kullanıyoruz, avantajını gösteremiyoruz"
Atıktan türetilmiş yakıt kullanılıyor; biyojenik pay emisyondan düşülebilir ama tartım ve içerik kaydı yok.
İlk adım: Tartım ve bileşim kaydının kurulması. Biyojenik pay belgelenmediği sürece yakıtın tamamı fosil kabul edilir — avantaj hesaba hiç girmez.
"Üç tesisimiz üç ayrı yöntem kullanıyor"
Her tesisin kendi Excel dosyası ve kendi faktör seti var; aynı yakıt için farklı faktörler kullanılıyor, toplama yapılamıyor.
İlk adım: Ortak faktör kütüphanesi ve tek hesap şablonu. Konsolidasyon yaklaşımının seçilip gerekçesinin yazılması da bu adımda.
"Öğütme tesisiyiz, klinkeri satın alıyoruz"
Kendi proses emisyonumuz yok ama satın alınan klinkerin gömülü emisyonu hesaba giriyor.
İlk adım: Klinker tedarikçilerinden gömülü emisyon verisi talebi. Veri gelmezse varsayılan değer uygulanır ve sonuç yükselir; talep erken başlatılmalı.
Kalsinasyon kaynaklı proses emisyonu nasıl hesaplanır?
- CO₂ mol kütlesi 44,01 g/mol
- bölü CaO mol kütlesi 56,08 g/mol
- yaklaşık eşittir CO₂/CaO kütle oranı 0,7848
- çarpı Klinkerde CaO içeriği · tipik %65
- yaklaşık eşittir Proses emisyonu · klinker 0,51 tCO₂/t klinker
- çarpı Klinker oranı · örnek %75
- yaklaşık eşittir Proses kalemi · çimento 0,38 tCO₂/t çimento
- Yalnız proses: sonuç kalsinasyondan açığa çıkan CO₂; fırın yakıtı dahil değil.
- Yakıt ayrıca: fırın yakıtı, ısı verimliliği ve yakıt karışımına göre ayrıca hesaplanır.
| CaCO₃ → CaO + CO₂ · kütle oranı 44,01 / 56,08 | 0,7848 |
|---|---|
| Klinkerde CaO içeriği · tipik tesise göre değişir | ~%65 |
| Proses emisyonu · klinker 0,65 × 0,7848 | ~0,51 tCO₂/t klinker |
| Fırın yakıtı · tesise göre aralık ısı verimliliği ve yakıt karışımına bağlı | ayrıca hesaplanır |
| Klinker oranı %75 olan çimentoda 0,51 × 0,75 · yalnız proses kalemi | ~0,38 tCO₂/t çimento |
Bu tablo bir tesisin verisi değil, aritmetiğin kendisi: CaCO₃ ayrıştığında açığa çıkan CO₂ kütlesi sabittir. Anlamı şu — yakıtı tamamen karbonsuzlaştırsanız bile proses kalemi yerinde durur. Çimentoda ton başına emisyonu düşüren tek yapısal kaldıraç klinker oranıdır. Kendi tesisiniz için gerçek sayı, kendi karbonat analizinizden ve MgCO₃ katkısından çıkar; buradaki değer büyüklük mertebesini gösterir.
Çimento üreticisine verdiğimiz hizmetler
Sıralama sektördeki tipik aciliyete göre:
Hangi ürünler kapsamda, hangi veri var, hangi ölçüm eksik. Çıktı: eksik listesi ve gerçekçi takvim.
kapsama göreProses emisyonu dahil ürün düzeyi hesap, kaynak belgesine bağlı veri izi ve alıcı şablonuna aktarım.
kapsama göreISO 14064-1 envanteri ile ETS izleme planının ortak veriden üretilmesi.
yıllıkÇimento için ücretsiz araçlar
Bir teklif almadan önce kendiniz bakabileceğiniz 5 araç — hepsi ücretsiz ve kayıt gerektirmiyor.
GTİP / SKDM kapsam sorgulama
ücretsizÜrün kodunuzu girin: kapsam durumu, ürün grubu ve dayandığı mevzuat maddesi. Kayıt gerekmez.
Sorgulamayı açÇimento ve SKDM: sık sorulanlar
Çimento SKDM kapsamında mı?
Evet. Tüzük (AB) 2023/956 Ek I’de çimento grubunda 2 dört haneli başlık var: 2523 (çimento klinkeri ve çimentolar) ve 2507 (yalnız 2507 00 80, diğer kaolinli killer); beyan edilen gaz CO₂ (Tüzük (AB) 2023/956 — Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması).
Çimentoda emisyon neden yakıt değiştirerek azalmıyor?
Emisyonun büyük kısmı kalsinasyondan gelir: kireçtaşı ısıtıldığında CaCO₃ ayrışır ve CO₂ açığa çıkar (2006 IPCC Guidelines, Vol. 3 IPPU, Ch. 2: Mineral Industry Emissions). Bu proses kalemi yakıttan bağımsızdır; ton başına emisyonu düşüren yapısal kaldıraç klinker oranıdır.
Klinkerde proses emisyonu nasıl hesaplanır?
Stokiyometriden: CO₂/CaO kütle oranı 44,01 / 56,08 ≈ 0,7848. Klinkerde tipik %65 CaO ile proses emisyonu yaklaşık 0,51 tCO₂/t klinker (2006 IPCC Guidelines, Vol. 3 IPPU, Ch. 2: Mineral Industry Emissions). Tesisinizin gerçek değeri kendi karbonat analizinizden ve MgCO₃ katkısından çıkar.
Alternatif yakıtın avantajı nasıl gösterilir?
Biyojenik pay emisyondan düşülebilir, ama bunun için alternatif yakıtın tartım ve bileşim kaydı gerekir. Biyojenik pay belgelenmediği sürece yakıtın tamamı fosil kabul edilir.
Klinker satın alan öğütme tesisi ne yapmalı?
Kendi proses emisyonunuz yok, ama satın alınan klinkerin gömülü emisyonu hesaba girer. Tedarikçiden veri gelmezse varsayılan değer uygulanır ve sonuç yükselir; talebi erken başlatın.
Çimento Türkiye ETS kapsamında mı?
Çimento hem SKDM hem Türkiye ETS pilot kapsamında (TR ETS pilot uygulama dönemine yönelik Karbon Piyasası Kurulu kararları (KPK/2026/1)). İki rejim aynı ölçüm altyapısından beslenir: SKDM ürün düzeyinde, ETS tesis düzeyinde çıktı ister. İzin süreci emisyon izni sayfasında.
Proses emisyonunuz hesaplanmamışsa oradan başlayalım
Çimentoda ilk tıkanma noktası hep aynı: klinker kaydı var, karbonat analizi düzensiz, proses emisyonu hesaba hiç girmemiş. Kapsam ve veri boşluğu analizi bunu iki-üç haftada çıkarır.
Kaynaklar
Bu sayfanın dayandığı kaynaklar, erişim tarihleriyle.
- R1 Carbon Border Adjustment Mechanismerişim 25.08.2026Avrupa Komisyonu
Ek I kapsam listesi ve gömülü emisyon hesaplama kuralları.
- R2 2006 IPCC Guidelines, Vol. 3 IPPU, Ch. 2: Mineral Industry Emissionserişim 26.09.2026IPCC · §2.2.1.2 katman 1: klinkerde varsayılan CaO %65 · Denklem 2.4
Çimento üretiminde proses emisyonu hesaplama katmanları ve varsayılan değerler.
- R3 ISO 14064-1:2018 — kuruluş düzeyi sera gazı envanterierişim 25.08.2026ISO
Tesis envanterinin kurulmasında uygulanan çerçeve.
- R4 AB SKDM Hakkında Genel Bilgiler ve Uygulama Mevzuatıerişim 26.09.2026T.C. Ticaret Bakanlığı
Türkiye’deki ihracatçıya yönelik resmî bilgilendirme.
- R5 Tüzük (AB) 2023/956 — Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasıerişim 27.09.2026Avrupa Birliği Resmî Gazetesi (EUR-Lex) · orijinal metin; md. 6, 7, 8, 20, 22 ve Ek I
Ek I: 2507 00 80 (diğer kaolinli killer) ile 2523 10 00–2523 90 00 (çimento klinkeri ve çimentolar); beyan edilen gaz CO₂.
- R6 TR ETS pilot uygulama dönemine yönelik Karbon Piyasası Kurulu kararları (KPK/2026/1)erişim 26.09.2026İklim Değişikliği Başkanlığı · Duyuru, 3 Eylül 2026 · karar 2: pilot dönem sektörleri
Pilot dönem elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörlerinde kategori B ve C tesislerini kapsıyor. Ayrıntı İklim Kanunu sayfasında.
Değişiklik günlüğü
8 kayıt · 25 Ağustos 2026 tarihinden bu yanaNe zaman, hangi bölüm, neden değişti. Bu sayfayı bir uyum dosyasına dayanak gösterecekseniz hangi sürümü okuduğunuzu bilmeniz gerekir.
İki SKDM hizmet kartı iletişim sayfasına gidiyordu; artık SKDM veri hazırlama hizmet sayfasına gidiyor. Kartlardaki “2-3 hafta” ve “8-14 hafta” kaldırıldı: hizmetin süresi kapsama göre teklifte belirleniyor.
Önceki 7 kaydı göster
Standartlar tablosunda İRD kısaltması açıldı: izleme, raporlama ve doğrulama.
R2 IPCC’nin envanter programı ana sayfasına, R4 Ticaret Bakanlığı’nın ana sayfasına gidiyordu. R2 artık 2006 IPCC Kılavuzları’nın çimentoyu anlatan Cilt 3 Bölüm 2’sine (Mineral Endüstrisi) gidiyor; başlıktaki ve künyedeki “2019 güncellemesi” kaldırıldı, çünkü 2019 İyileştirmesi bu bölümde değişiklik yapmadı. R4 Bakanlığın “AB SKDM Hakkında Genel Bilgiler ve Uygulama Mevzuatı” sayfasına bağlandı.
Kapsam sorusunda iki dört haneli başlıktan biri alt pozisyon (2507 00 80) olarak yazılmıştı; başlık 2507, kapsamda olan yalnız o alt pozisyon diye düzeltildi.
Bölüm başlıkları sayfaya özgü soru biçimine çevrildi; sayfadaki kaynaklı ifadelerden altı soruluk SSS eklendi. Rejim satırı, kim hangi veriyi istiyor matrisi, SKDM veri ve beyan akışı ve kalsinasyon hesabının formül zinciri eklendi; zincirdeki değerler örnek tablosundakilerle aynı. Tüzük 2023/956 R5, pilot sektörleri belirleyen Kurul kararı (KPK/2026/1) R6 olarak kaynaklara eklendi ve kısa cevaba kapsamın dayanağı yazıldı. Veri tablosunda “Her ikisi” yerine “SKDM + ETS” yazıldı; karşılıksız sürüm etiketi yerine dayanılan metinler yazıldı.
Türkiye ETS pilot dönemi için “mali yükümlülük yok” yazıyordu; Karbon Piyasası Kurulu kararı (KPK/2026/1) yalnız 2026 sistem yılını raporlamayla sınırlıyor ve fiyat mekanizmasını 2027 sistem yılında başlatıyor. İfade çıkarıldı; pilot dönemin ayrıntısı İklim Kanunu sayfasında.
Şablon hatası düzeltildi: sayfanın üst bölümünde demir-çelik sayfasının rozetleri (GTİP 72 · 73, SKDM + ETS çifte kapsam), giriş paragrafı ve yayın tarihleri görünüyordu. Artık bu sayfanın kendi girişi, rozetleri ve tarihleri gösteriliyor.
Çimento sektör sayfası yayımlandı. Örnek hesap uydurma tesis verisinden değil kalsinasyon stokiyometrisinden türetildi ve aritmetiği sayfada gösterildi.
Bu sayfa hakkında
İç teknik gözden geçirme: KarbonVerisi ekibi. Bağımsız dış gözden geçirme yapıldığında gözden geçirenin adı burada yayımlanır.
- İlk yayın
- 25.08.2026
- Son gözden geçirme
- 27.09.2026
- Son güncelleme
- 06.10.2026
- Sonraki gözden geçirme
- 25.11.2026
- Metodoloji sürümü
- Tüzük (AB) 2023/956 Ek I · IPCC 2006 Cilt 3 Bölüm 2 · ISO 14064-1
KarbonVerisi ekibi. Çimento sektöründe karbon verisi. KarbonVerisi. Son güncelleme 06.10.2026. https://karbonverisi.com/sektorler/cimento/ (erişim: [okuduğunuz tarih]).
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Yükümlülüğünüzün kesin kapsamı tesisinize ve güncel ikincil mevzuata göre belirlenir. Hata bildirimi: iletişim sayfası. Düzeltme ilkesi: Yayın ilkeleri.