İzleme metodolojisi planı nasıl hazırlanır
İzleme metodolojisi planı, ücretsiz tahsisatın dayanağı olan yıllık faaliyet seviyesinin nasıl ölçüleceğini ve belgeleneceğini tanımlayan belgedir (Yönetmelik md. 4(ü)). ETS pilotundaki işletmeler ilk planı yönetmeliğin yürürlüğünden itibaren iki ay içinde, yani 27 Ekim 2026’ya kadar elektronik ortamda Başkanlığa sunar; Başkanlık bu süreyi altı aya kadar uzatabilir (geçici md. 3).
Bu plan, emisyonun izlendiği izleme planıyla aynı şey değil. İzleme planı emisyonu, izleme metodolojisi planı üretimi ve enerji akışlarını alt tesis bazında izler. İkisi de emisyon izni başvurusunun parçası (EK-3).
Türkiye ETS pilotundaki işletmeler ilk izleme metodolojisi planını 27 Ekim 2026’ya kadar sunmak zorunda. Plan, ücretsiz tahsisatın hesaplandığı faaliyet seviyesinin nasıl ölçüleceğini tanımlıyor; içeriği yönetmeliğin EK-4’ünde madde madde yazılı.
- Türkiye ETS YürürlükteEK-1 faaliyetlerini yürüten tüm tesisler · Kaynak: R1
- Türkiye ETS YaklaşıyorPilot dönem kapsamındaki ETS işletmeleri · Kaynak: R1
İzleme metodolojisi planını kim, ne zaman sunar?
Plan, ücretsiz tahsisat sisteminin veri tarafı. Aşağıdaki tablo kimin ne zaman sunacağını toplar.
| Dayanak | ETS Yönetmeliği md. 4(ü), md. 13(4), geçici md. 3 · içerik EK-4 R1R2 |
|---|---|
| Pilottaki işletmeler | İlk plan 27 Ekim 2026’ya kadar; Başkanlık altı aya kadar uzatabilir R1 |
| Pilotta plan sunmamış kategori B ve C tesisler | Birinci uygulama döneminin başlayacağı yıldan önceki takvim yılının sonuna kadar R1 |
| Değişiklik bildirimi | Değişiklikten itibaren en geç 30 gün içinde (md. 13(4)) R1 |
| Kanal | Başkanlığın elektronik sistemi (md. 13(4), md. 36) R1 |
| Beslediği rapor | Yıllık doğrulanmış faaliyet seviyesi raporu — emisyon raporuyla birlikte (md. 13(5), EK-5) R1R2 |
Süre uzatması yok, şimdilik. 25 Eylül 2026 itibarıyla Başkanlığın sitesinde 27 Ekim süresini uzatan bir duyuru ya da resmî plan şablonu görmedik. Yönetmelik uzatma yetkisi veriyor; uzatmaya güvenerek plan yapmayın.
Alt tesis nedir, hangi türleri var?
Planın merkezinde alt tesis var: tesisin emisyonlarının bir ürüne, üretim sürecine, ölçülebilir ısı kullanımına ya da yakıt kullanımına indirgendiği, sınırları kütle-enerji dengesiyle çizilen teknik birim (md. 4(b)). Tesisi alt tesislere siz bölüyorsunuz ve doğrulanmış emisyonu bunlara siz atfediyorsunuz (md. 13(2)).
- md. 13(2) 1. basamak: Tesis Doğrulanmış yıllık emisyonu işletme alt tesislere atfeder
- Dört tür · md. 4(b), md. 13(2) 2. basamak: Alt tesisler Ürün kıyaslı, ölçülebilir ısı kıyaslı, yakıt kıyaslı ya da üretim sürecine yönelik; sınırı kütle-enerji dengesiyle çizilir
- Her alt tesis için, yıllık · md. 13(4)–(5) 3. basamak: Faaliyet seviyesi Nasıl ölçüleceği bu planda (EK-4); doğrulanmış faaliyet seviyesi raporuyla sunulur
- Alt tesis özelinde · md. 13(7) 4. basamak: Ücretsiz tahsisat Başvuru tesis özelinde yapılır (md. 14)
- Kıyas değeri
- çarpı Ücretsiz tahsisat oranı
- çarpı Sektörel faaliyet katsayısı
- çarpı Faaliyet seviyesi alt tesisin; ölçüm yöntemi bu planda
- eşittir Ücretsiz tahsisat alt tesis başına
| Alt tesis | Neye göre kıyaslanır | Planda tanımlanır |
|---|---|---|
| Ürün kıyaslı | Ürünün yıllık üretimi; ürünler PRODCOM kodlarıyla listelenir | Evet |
| Ölçülebilir ısı kıyaslı | Alt tesise atfedilen net ölçülebilir ısı | Evet |
| Yakıt kıyaslı | Alt tesise atfedilen yakıtlardan gelen enerji girdisi | Evet |
| Üretim sürecine yönelik | Emisyonun doğrudan üretim sürecine atfedildiği birim | Evet |
Plan doğrudan tahsisat miktarını belirliyor. Ücretsiz tahsisat her alt tesis için kıyas değeri × ücretsiz tahsisat oranı × sektörel faaliyet katsayısı × alt tesisin faaliyet seviyesi ile hesaplanıyor (md. 13(7)). Faaliyet seviyesinin nasıl ölçüleceğini plan tanımlıyor; yanlış çizilen bir alt tesis sınırı ya da çift sayılan bir ısı akışı, tahsisatı yıllar boyunca taşıyacak bir hata.
Plana hazır mısınız — 5 soru
- Tesisi alt tesislere böldünüz mü; hangi girdinin ve ürünün hangi alt tesise gittiği yazılı mı?
- Her alt tesisin ürünleri PRODCOM kodlarıyla listelendi mi?
- Isı ve elektrik akışlarını (üretim, tüketim, dışarıdan alım, dışarıya verme) ölçen sayaçlar var mı?
- Birden fazla alt tesise hizmet eden kazan veya kojenerasyonun emisyonu nasıl paylaştırılacak?
- Planda kullanılan her hesaplama formülü için gerçek veriyle çalışılmış bir örnek hazır mı?
Planda neler yer almalı?
EK-4 planın asgari içeriğini dört bölüm ve bir yöntem şartı olarak sayıyor. Aşağıdaki sıra ekteki sırayla aynı; eksik bir bölüm planın kabulünü geciktirir.
- 1
Tesis hakkında genel bilgiler
EK-4 · 1Tesisin ve işletmenin tanımı; planın sürümü ve geçerlilik tarihi; ana süreçler, emisyon kaynakları ve tesis planı. Bir akış diyagramı zorunlu: teknik birimler, tüm enerji ve malzeme akışları (ölçülebilir ve ölçülemeyen ısı, elektrik, atık gazlar) ve ölçüm noktaları. Diğer tesislerle ısı, ara ürün, atık gaz veya CO₂ bağlantıları; sorumlu personel; veri akışı ve kontrol prosedürleri. R2
- 2
Alt tesisler hakkında bilgiler
EK-4 · 2Her alt tesis için ürünler ve PRODCOM kodları; sınırlar ve hangi teknik birimlerin dahil olduğu; hangi girdinin, yakıtın ve ürünün hangi alt tesise atfedildiği. Karmaşık alt tesis için ayrı akış diyagramı. Isı tedarik sistemleri, ortak kazanlar ve kombine ısı-güç üniteleri; birden fazla alt tesise hizmet eden kısımların emisyonunun nasıl paylaştırıldığı. R2
- 3
Tesis düzeyinde izleme yöntemleri
EK-4 · 3Tesis genelinde ısının dışarıdan alımı, üretimi, tüketimi ve dışarıya verilmesinin dengesini ölçme yöntemi. Veri boşluklarını ve çifte sayımı önlemek için kullanılan yöntemler. R2
- 4
Alt tesis düzeyinde izleme yöntemleri
EK-4 · 4Doğrudan emisyonların alt tesislere atfı; yakıtlardaki enerjinin ve emisyon faktörlerinin atfı; ölçülebilir ısı, elektrik tüketimi (değiştirilebilir kısım dahil), atık gazlar ve transfer edilen CO₂ için ölçüm yöntemleri. Ürün kıyaslı her alt tesis için ürünün yıllık üretiminin nasıl ölçüldüğü. R2
- 5
Yöntem açıklamaları ve gerçek veriyle örnek
EK-4 · son paragrafHer parametre için hesaplama adımları, veri kaynakları, formüller, birimler ve faktörler; verinin doğrulanması için yatay ve dikey kontroller; örnekleme planlarının dayandığı prosedürler; ölçüm ekipmanı ve bakımı; analiz yapan laboratuvarlar. Planda her hesaplama formülü için gerçek verinin kullanıldığı bir örnek bulunmalı. R2
Plan ve faaliyet seviyesi raporu ne zaman sunulur?
Planın ilk teslimi bir kerelik; faaliyet seviyesi raporu her yıl. Ücretsiz tahsisat da bu raporlardaki faaliyet seviyesine göre dağıtılıyor. Durum etiketleri sayfanın derlendiği güne, 12 Ekim 2026 tarihine göre hesaplanır. SKDM ve Türkiye ETS tarihleri, birincil kaynaklarıyla birlikte mevzuat takviminde.
her yıl
- 1 Ocak–31 Aralık İzleme Faaliyet seviyesi alt tesis bazında, planın yöntemiyle ölçülür
- Her yıl 30 Nisan Doğrulanmış rapor Faaliyet seviyesi raporu emisyon raporuyla birlikte (md. 13(5), md. 29)
- Ücretsiz tahsisat Alt tesisin doğrulanmış faaliyet seviyesine göre dağıtılır (md. 13(5))
3. aşamadan 1. aşamaya dönülür (İzleme) · sonraki yıl.
- 27 AĞUSTOS 2026 · YÜRÜRLÜKTE
ETS Yönetmeliği yürürlükte
İki aylık süre bu tarihte başladı (geçici md. 3). R1
- 27 EKİM 2026 · YAKLAŞIYOR
İlk izleme metodolojisi planı
Pilot kapsamındaki işletmeler için son gün. Başkanlık altı aya kadar uzatabilir; 25 Eylül itibarıyla uzatma duyurusu yok. R1
- PİLOT SONRASI
Kıyas değerleri ve Ulusal Tahsisat Planı
Birinci uygulama döneminin ilk alt dönemine ait kıyas değerleri, alt tesis doğrulama raporları teslim edildikten sonra Ulusal Tahsisat Planında ilan edilir (geçici md. 4). Yani pilotta sunduğunuz veri, sonraki dönemin kıyasını da besliyor. R1
- UTP + 30 GÜN
Ücretsiz tahsisat başvurusu
Ulusal Tahsisat Planı yayımlandıktan sonra 30 gün içinde, tesis özelinde. Başkanlık 15 iş günü içinde inceler; düzeltme istenirse 10 iş günü içinde yapılır (md. 14). R1
Plan sunulmazsa ne olur?
Yönetmelikte planın sunulmamasına özgü bir ceza maddesi yok. Sonuçlar tahsisat hesabı üzerinden doğuyor; tabloda neyin madde, neyin yorum olduğu ayrı yazıldı.
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Ücretsiz tahsisat başvurusunun geç yapılması | Başvuru bedeli %50 artırımlı ödenir | Yönetmelik md. 14(7) |
| Raporlamada ücretsiz tahsisatı etkileyen hata | Hatalı miktar kadar tahsisat telafi yılında mahsuplaşılır | Yönetmelik md. 14(5) |
| Plan hiç sunulmazsa | Tahsisat alt tesis faaliyet seviyesine göre dağıtıldığı için (md. 13(5)) faaliyet seviyesi ölçümü dayanaksız kalır | Yorum — bu ihlale özgü madde yok |
| İstenen bilgi ve belgenin verilmemesi | Kanun, bilgi ve belge verme yükümlülüğüne uymayana 170.000 TL idari para cezası öngörüyor; plana uygulanıp uygulanmayacağı yorum | Kanun md. 14(6) · yorum |
Pilot dönemde Kanundaki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle verilen idari para cezaları %80 indirimli uygulanır (Kanun geçici md. 1). Bu sayfadaki “yorum” satırları mevzuatın açık hükmü değildir; kendi durumunuz için Başkanlığın görüşünü alın.
Resmî kaynaklar
Bu sayfadaki her tarih ve yükümlülük ifadesi aşağıdaki birincil kaynaklara dayanır. İkincil yorum kaynağı kullanılmamıştır.
- R1 Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliğierişim 25.09.2026T.C. Resmî Gazete · RG 27.08.2026, sayı 33353 · md. 4(ü) tanım, md. 13 ücretsiz tahsisat, md. 14 başvuru, geçici md. 3–4
- R2 Türkiye ETS Yönetmeliği eklerierişim 25.09.2026T.C. Resmî Gazete · EK-4 izleme metodolojisi planının asgari içeriği · EK-5 faaliyet seviyesi veri parametreleri
Ekler taranmış görüntü olarak yayımlandı; sayfalar tek tek okundu.
- R3 7552 sayılı İklim Kanunuerişim 25.09.2026T.C. Resmî Gazete · 9 Temmuz 2025, sayı 32951 · md. 14(6) bilgi ve belge verme yükümlülüğü
Değişiklik günlüğü
3 kayıt · 25 Eylül 2026 tarihinden bu yanaMevzuat sayfalarında ne zaman, hangi bölüm, neden değişti kaydını açık tutuyoruz. Bir uyum dosyasına bu sayfayı dayanak gösterecekseniz, hangi sürümü okuduğunuzu bilmeniz gerekir.
Tesisten ücretsiz tahsisata giden basamaklar (md. 4(b), md. 13), sayısız tahsisat formülü (md. 13(7)) ve her yıl 30 Nisan döngüsü görsel olarak eklendi; hero görseli ortak mevzuat takviminden geliyor. Bölüm başlıkları sayfanın cevapladığı sorulara çevrildi; SKDM sorusu İklim Kanunu sayfasının SKDM bölümüne bağlandı. Yeni tarih, eşik ya da tutar eklenmedi.
Önceki 2 kaydı göster
Tarihler ortak mevzuat takviminden geliyor ve durumları sayfanın derlendiği güne göre hesaplanıyor; tarihe elle eklenmiş durum ifadeleri kaldırıldı. Zaman çizelgesi tam takvime bağlandı.
Yönetmelik madde metni ve EK-4/EK-5 Resmî Gazete’den okunarak yazıldı. Aynı gün Başkanlığın sitesinde süre uzatması ya da plan şablonu duyurusu bulunamadı.
Sık sorulanlar
İzleme planı ile izleme metodolojisi planı arasındaki fark ne?
İzleme planı tesisin emisyonunun nasıl izleneceğini tanımlar ve izlemeden en az altı ay önce onaya gönderilir (md. 28). İzleme metodolojisi planı ücretsiz tahsisata esas faaliyet seviyesinin — üretim, ısı, yakıt ve elektrik akışlarının — alt tesis bazında nasıl ölçüleceğini tanımlar (EK-4). İkisi de emisyon izni başvurusunda isteniyor (EK-3).
27 Ekim’e yetişemezsek ne olur?
Başkanlık süreyi altı aya kadar uzatma yetkisine sahip (geçici md. 3), ama 25 Eylül 2026 itibarıyla bir uzatma duyurusu görmedik. Süreye yetişemeyeceğinizi düşünüyorsanız Başkanlıkla yazılı olarak iletişime geçin; uzatmayı varsayarak plan yapmayın.
Pilotta tahsisat zaten ücretsizse bu plan neden önemli?
Çünkü pilot verisi sonraki dönemi belirliyor. Birinci uygulama döneminin ilk alt dönemine ait kıyas değerleri, alt tesis doğrulama raporları teslim edildikten sonra ilan ediliyor (geçici md. 4). Ücretsiz tahsisat miktarı da alt tesisin faaliyet seviyesiyle çarpılarak hesaplanıyor (md. 13(7)). Pilotta kötü kurulan alt tesis yapısı, ücretli döneme taşınır.
PRODCOM kodu nedir, neden isteniyor?
PRODCOM, sanayi ürünleri için kullanılan Avrupa istatistik sınıflandırması. Plan, her alt tesisin ürettiği ürünleri bu kodlarla listelemenizi istiyor (EK-4 §2); yıllık raporda NACE (4’lü) kodu da isteniyor (EK-5). Ürün–alt tesis eşleşmesi, ürün kıyasının hangi değerle yapılacağını belirliyor.
Bu veri SKDM beyanında da işe yarar mı?
Evet, altyapı ortak. SKDM gömülü emisyonu da üretim süreci ve ürün düzeyinde, girdi ve enerji akışlarını ayırarak hesaplıyor. Alt tesis sınırlarını ve sayaç altyapısını bir kez doğru kurmak iki rejime birden hizmet eder; ayrıntı gömülü emisyon sayfasında. ETS’de ödenen karbon fiyatının SKDM’de düşülüp düşülmediği İklim Kanunu sayfasında.
Kapsamda mısınız, hangi veriniz eksik?
Hazırlık analizinde tesis kapsamınızı, mevcut ölçüm altyapınızı ve doğrulamaya kadar olan eksik adımları çıkarıyoruz. Çıktı: tarihli bir uyum planı.
Bu sayfa hakkında
İç teknik gözden geçirme: KarbonVerisi ekibi. Bağımsız dış gözden geçirme yapıldığında gözden geçirenin adı burada yayımlanır.
- İlk yayın
- 25.09.2026
- Son gözden geçirme
- 25.09.2026
- Son güncelleme
- 27.09.2026
- Sonraki gözden geçirme
- 20.10.2026
- Metodoloji sürümü
- Türkiye ETS Yönetmeliği md. 13, geçici md. 3, EK-4 (RG 27.08.2026)
KarbonVerisi ekibi. İzleme metodolojisi planı nasıl hazırlanır. KarbonVerisi. Son güncelleme 27.09.2026. https://karbonverisi.com/mevzuat/izleme-metodolojisi-plani/ (erişim: [okuduğunuz tarih]).
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Yükümlülüğünüzün kesin kapsamı tesisinize ve güncel ikincil mevzuata göre belirlenir. Hata bildirimi: iletişim sayfası. Düzeltme ilkesi: Yayın ilkeleri.