TSRS: sürdürülebilirlik raporlamasında iklim verisi

TSRS’nin kimlere uygulanacağını KGK’nın 27.12.2023 tarihli, 21634 sayılı kararı belirledi; karar 29.12.2023 tarihli Resmî Gazete’de (sayı 32414, 1. mükerrer) yayımlandı ve 1 Ocak 2024 ve sonrasında başlayan hesap dönemlerinde uygulanıyor (R7, md. 5). Eşikler 13.01.2026 tarihli, 39092 sayılı kararla yeniden belirlendi; karar 16.01.2026 tarihli Resmî Gazete’de (sayı 33139) yayımlandı (R10).

Kural: listedeki bir kuruluş, üç ölçütten en az ikisinin eşiğini art arda iki hesap döneminde aşarsa izleyen hesap döneminden itibaren kapsama girer (R7, md. 4(1)). Ardışık iki dönemde aşılan ölçütlerin aynı olması gerekmez (R11, md. 6(2)).

Kapsam ilk karardan sonra değişti. Aralık 2024 kararıyla borsa bendi, payları Yakın İzleme Pazarı’nda ve nitelikli yatırımcılara satılmak üzere Girişim Sermayesi Pazarı’nda işlem görenler hariç, Borsa pazarlarında işlem gören ortaklıklar olarak yeniden yazıldı; borsada işlem görmeden, halka arz etmeksizin pay dışında sermaye piyasası aracı ihraç eden anonim şirketler zorunlu kapsamdan çıkarıldı (R8). 14.08.2025 tarihli kararla portföy yönetim şirketleri de zorunlu kapsamdan çıkarıldı (R9).

Son kontrol: KGK’nın sürdürülebilirlik mevzuatı listesinde 26 Eylül 2026 itibarıyla 13 Ocak 2026 eşik kararından sonra kapsamla ilgili yeni bir karar yok (R14). Eşikler kurul kararıyla yeniden değişebilir; raporlama planını kurmadan önce listeye bakın.

2024’te eski eşiklerle kapsama girip yeni eşiklerin altında kalan bir şirketin ne zaman kapsamdan çıkacağına dair eşik kararında hüküm yok; KGK’nın bir yorumunu da bulamadık. Bu durumdaysanız hesabı KGK-SÜHA ile yapın ve KGK’ya sorun.

KGK’nın 25.06.2025 tarihli, 33130 sayılı kararıyla yayımlanan Usul ve Esaslar (RG 16.07.2025, sayı 32957) hesabın nasıl yapılacağını açıklıyor (R11):

• İki koşul birlikte: listedeki kuruluş statüsünü (örneğin payları borsada işlem gören şirket olmayı) en az iki raporlama döneminde taşımak ve ölçütlerden en az ikisinde eşiği art arda iki dönem aşmak (md. 6(2)).
• Finansal ölçütler: aktif toplamı ve net satış hasılatı, Türkiye Muhasebe Standartlarına göre hazırlanan son iki raporlama döneminin finansal durum tablosu ile kâr veya zarar tablosundan alınır (md. 7(1)).
• Çalışan sayısı: muhtasar beyannamede ya da muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde bildirilen yıllık toplamın aylık ortalaması. Çıraklar ve staj yapan öğrenciler sayılmaz; bağlı ortaklık ve iştiraklerin yurt dışındaki çalışanları sayılır (md. 9).
• Grup düzeyinde: şirket bağlı ortaklık ve iştirakleriyle birlikte değerlendirilir. Ana ortaklık ile bağlı ortaklıkların kalemleri toplanır, grup içi işlemler yok edilir; iştirakler şirketin iştirakteki payı oranında hesaba girer (R7, md. 4(4)).
• Ana ortaklığı kapsamda olan şirket yalnız bu nedenle kapsama girmez (md. 6(6)). Kendi başına koşulları sağlayan bağlı ortaklık ya da iştirak ise ana ortaklıktan bağımsız olarak kendi raporunu da hazırlar (md. 6(5)).
• Kapsamdan çıkış: art arda iki dönem en az iki ölçütte eşiğin altında kalmak ya da tek bir dönemde en az iki ölçütte eşiğin yüzde yirmi veya daha fazla altına düşmek; çıkış izleyen dönemden geçerli (R7, md. 4(2)). Listedeki statüsünü kaybeden şirket ise bunun gerçekleştiği dönemden itibaren kapsamdan çıkar (md. 10(3)).
• Her yıl yeniden: kapsamdaki şirket sonraki dönemlerde kapsamda kalıp kalmadığını her yıl değerlendirir (md. 11(1)).

KGK bu hesap için KGK-SÜHA adlı hesaplama aracını 7 Kasım 2025’te kullanıma açtı. Kapsamda olup olmadığını belirleme sorumluluğu yine de şirketin kendisinde (R12).

Kapsam dışı olmak "hazırlanmayın" demek değil

Kapsamdaki bir şirketin tedarikçisiyseniz, o şirketin Kapsam 3 raporlaması sizden veri istemesi anlamına gelir. Yükümlülük onda, veri talebi sizde. Pratikte küçük tedarikçileri karbon verisi üretmeye iten şey mevzuat değil, bu talep zinciridir.

• Kapsam 3: TSRS’nin uygulandığı ilk iki yıllık raporlama döneminde Kapsam 3 sera gazı emisyonlarını açıklamak zorunlu değil (R7, geçici md. 3).
• Karşılaştırmalı bilgi: ilk raporlama döneminde karşılaştırmalı bilgi sunmak zorunlu değil (R7, geçici md. 1).
• Yayım zamanı: ilk yıllık raporlama döneminin sürdürülebilirlik raporu finansal rapordan sonra yayımlanabilir; ara dönem finansal rapor sunulmuyorsa süre, dönem sonundan itibaren dokuz ay (R7, geçici md. 2).
• Önce iklim: TSRS 1, ilk yıllık raporlama döneminde yalnız iklimle ilgili risk ve fırsatların açıklanmasına izin veriyor; bu kolaylığı kullanan şirket bunu açıklar (R15, E5).
• Uzatma: 2024 döneminde TSRS’ye göre ilk kez raporlayan şirketler için TSRS 1’in ilk yıl muafiyetleri (E4, E5 ve E6(b)) bir yıl uzatıldı; 2025 raporunda da kullanılabiliyor (R16).

Kapsam 3 muafiyetinin uzatıldığına dair bir karar bulamadık: Aralık 2025 kararı yalnız TSRS 1’in E4, E5 ve E6(b) paragraflarını kapsıyor.

TSRS 1 genel hükümleri koyar: sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatların nasıl açıklanacağı, finansal raporla aynı dönem ve aynı raporlama kuruluşu, önemlilik değerlendirmesi. TSRS 2 iklimle ilgili açıklamaları düzenler: iklim riskleri, geçiş planı, senaryo analizi ve sera gazı metrikleri. Rapor bir çıktıdır; girdisi ISO 14064-1 / GHG Protocol’e göre kurulmuş envanterdir.

1 · Yönetişim

İklimle ilgili risk ve fırsatların hangi organ tarafından gözetildiği, sorumluluğun nasıl dağıtıldığı, yönetim kuruluna hangi sıklıkta raporlandığı. Bu, belge işi değil kurum işi: sorumlu atanmamışsa yazılacak bir şey de yoktur.

2 · Strateji

İklim risklerinin iş modelini, değer zincirini ve finansal durumu nasıl etkilediği; varsa geçiş planı ve senaryo analizine dayalı dayanıklılık değerlendirmesi. Senaryo analizi genellikle en çok zorlanılan kalemdir; nicel olması şart değildir ama yöntemi açıklanır.

3 · Risk yönetimi

İklim risklerinin nasıl belirlendiği, değerlendirildiği ve kurumun genel risk yönetim sürecine nasıl entegre edildiği. Ayrı bir "iklim riski süreci" kurmak yerine mevcut risk sürecine bağlamak beklenen yaklaşımdır.

4 · Metrikler ve hedefler

Karbon verisi burada. Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 emisyonları, kullanılan hesaplama yöntemi ve varsa azaltım hedefleri. Kapsam 2 için hangi yöntemin (konum ya da piyasa bazlı) kullanıldığı belirtilir.

TSRS 2, sera gazı emisyonlarının GHG Protocol’e göre ölçülmesini esas alır. İstisnası var: yetkili bir makam ya da şirketin kote olduğu borsa emisyonların tamamı veya bir kısmı için farklı bir yöntem zorunlu kılıyorsa, o kısım o yöntemle ölçülür ve yöntem açıklanır (Temmuz 2026 değişikliği). Pratikte bu, ISO 14064-1 formatında kurulmuş bir envanterin rapora aktarılması demektir — ikisi çelişmez, biri hesabı diğeri raporun biçimini verir.

Kapsam 3 raporun en zor kalemidir ve genellikle en büyüğüdür. 15 kategorinin tamamının taranması, önemli olanların hesaplanması ve dışlananların gerekçelendirilmesi gerekir — ayrıntı için Kapsam 3 sayfası.

KGK, ISSB’nin IFRS S2 değişikliğini 22.07.2026 tarihli kararla TSRS 2’ye aldı; karar 28.07.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı (R5, R6). Dört değişiklik var:

1 · Zorunlu tutulan başka yöntem

Emisyonlar GHG Protocol’e göre ölçülür; ama yetkili bir makam ya da borsa emisyonların tamamı veya bir kısmı için farklı bir yöntem zorunlu kılıyorsa, zorunluluğun geçerli olduğu süre ve kısım için o yöntem kullanılabilir (29(a)(ii), B24). Aynı kural küresel ısınma potansiyeli değerleri için de geçerli (B21–B22). Değişiklikten önce metin yalnız “farklı bir yöntem” diyordu; kısmi zorunluluk açıkça tanınmamıştı. Hangi yöntemin neden kullanıldığı her alternatif için ayrıca açıklanır (B28).

Türkiye’de somut karşılığı şu soru: ETS’ye tabi bir tesisin emisyonu ETS Yönetmeliği’nin izleme kurallarıyla ölçülüyorsa, kurumsal raporda o tesis için hangi yöntem kullanılacak. Değişiklik kısmi uygulamanın yolunu açıyor; ETS’nin bu anlamda “zorunlu kılan yetkili makam” sayılıp sayılmadığını KGK’nın bir yorumunda görmedik — raporunuzda seçimi ve gerekçesini açık yazın.

2 · Kapsam 3 Kategori 15: finanse edilen emisyonla sınırlama

Kategori 15’i (yatırımlar) raporlayan şirket, bu kategoriyi yalnız finanse edilen emisyonlarla — kredi ve yatırımlarla ilişkilendirilen emisyonlarla — sınırlayabilir; türev araçlarla ilişkili emisyonları dışarıda bırakabilir (29A). Sınırlamayı uygulayan, neyi türev araç saydığını ve hangi finansal faaliyetleri dışarıda bıraktığını açıklar (29B). Kategori 15 raporlanıyorsa toplam ile içindeki finanse edilen emisyon ayrı ayrı verilir (29C).

3 · Banka ve sigortacılar için sektör sınıflandırması

Finanse edilen emisyonların sektöre göre ayrıştırılmasında GICS 6 haneli kodu kullanma şartı kaldırıldı. Şirket, yaygın kullanılan bir sınıflandırma sistemine öncelik vererek kendi sistemini seçer ve seçimini açıklar (B62A, B63A).

4 · Geçiş

TSRS 2’yi daha önce uygulamış şirket, değişikliği ilk uyguladığı yılda önceki dönemin karşılaştırmalı bilgisini değişiklik o dönemde de uygulanmış gibi düzeltir (C6).

Kimi ilgilendiriyor: ikinci ve üçüncü madde öncelikle banka, sigorta ve varlık yönetimi şirketlerini; birinci madde ETS’ye tabi tesisi olan her raporlayıcıyı.

KGK’nın 02.09.2024 tarihli kararına göre kapsam kararı (21634) uyarınca TSRS’ye göre hazırlanan sürdürülebilirlik raporları, Kurum’un belirleyeceği esaslar çerçevesinde, düzenlendikleri ilk yıldan başlayarak güvence denetimine tabidir (R17). Sera gazı verisi tarafında güvence ISO 14064-3 şartlarına göre yürütülür (R4).

İki düzey arasındaki fark maliyeti ve hazırlığı belirler:

• Sınırlı güvence — daha az kanıt, daha düşük maliyet; ilk yıllarda yaygın.
• Makul güvence — kapsamlı kanıt; veri izinin baştan kurulmuş olmasını gerektirir.

KGK’nın güvence düzeyine ilişkin esaslarını bu sayfada işlemedik. Hangi düzeyin isteneceği rapor yazılmadan önce netleşmelidir: makul güvence bekleniyorsa toplanan verinin biçimi de baştan farklı olur.

Ortak olan: sayaç altyapısı, üretim kaydı, kaynak belgesine bağlı veri izi ve emisyon faktörü yönetimi. Bunu bir kez kurmak üç rejime birden hizmet eder — ama üç ayrı rapor üretilir ve biri diğerinin yerine geçmez.

Ayrıntı: SKDM rehberi ve İklim Kanunu ve Türkiye ETS.