Karbon kredisi ve denkleştirme
Karbon kredisi, bağımsız kuruluşlarca geçerli kılınıp doğrulanan ve bir standart kuruluşunca belgelendirilen bir azaltım ya da giderimden elde edilen 1 ton CO₂e’lik kredidir. Denkleştirme, kredinin emisyon ticaret sisteminde (ETS) ya da gönüllü bir taahhütte kullanılmasıdır. İklim Kanunu md. 11, ETS yükümlülüğünün bir bölümünün krediyle karşılanmasına izin verilebileceğini söylüyor; oranı Karbon Piyasası Kurulu belirleyecek.
ETS Yönetmeliği md. 25 yalnız Türkiye’deki projelerden gelen kredileri sayıyor. Oranı belirleyen yayımlanmış bir Kurul kararına ve kredilendirme yönetmeliğinin nihai metnine 26 Eylül 2026 itibarıyla ulaşamadık; yönetmelik taslak. GHG Protocol kurumsal standardına göre kredi, şirketin kendi emisyon envanterinden düşülmez. Bu sayfa yatırım tavsiyesi değildir, fiyat vermez.
Kimler kapsamda
ETS kapsamındaki tesisler
Teslim yükümlülüğünün bir bölümünü Türkiye’deki projelerden gelen kredilerle karşılayabilir; üst sınır Karbon Piyasası Kurulunun belirleyeceği oran (ETS Yönetmeliği md. 25).
- Yalnız yurt içi projelerden kredi
- Oran için Kurul kararı gerekiyor
- Hatalı ya da hileli proje verisinde o miktar teslimde sayılmaz
Türkiye’de kredi üreten proje sahipleri
Herhangi bir gönüllü piyasada ulusal ya da uluslararası standartla kredi üreten veya üretecek yurt içi projeler, Başkanlığın belirleyeceği sürede karbon kredisi kayıt sistemine kaydedilmek zorunda (Kanun md. 11(5)).
- Kanundaki ceza 120.000 TL; 2026 tutarı 150.588 TL
- Ceza, kayıt sistemi ve süre duyurulunca işler
- Ceza kayıt yükümlülüğünü kaldırmaz
Gönüllü taahhüt veren şirketler
Kanun, kredinin gönüllü taahhütlerde kullanılmasını da denkleştirme sayıyor (md. 2(1)(f)). Kredi envanterinizdeki emisyonu azaltmaz; iddialarınız ayrı kurallara tabi.
- Envanterden ayrı raporlanır (GHG Protocol kurumsal standardı)
- SBTi’nin (Bilime Dayalı Hedefler girişimi) kısa vadeli hedefinde azaltım sayılmaz
- AB’de tüketiciye, denkleştirmeye (offset) dayanan ürün “nötr” iddiası 27.09.2026’dan itibaren yasak
Ne yürürlükte, ne taslak?
Kredinin ETS’de kullanılabilmesinin yasal dayanağı yürürlükte. Kullanımı somutlaştıracak iki metne ise 26 Eylül 2026 itibarıyla ulaşamadık: Kurulun oran kararı ve kredilendirme yönetmeliğinin nihai hâli.
| Düzenleme | Durum | Kredi açısından önemi |
|---|---|---|
| 7552 sayılı İklim Kanunu RG 9.7.2025, sayı 32951 | Yürürlükte. md. 11 güncel metinde Resmî Gazete’deki hâliyle duruyor (R1, R2) | Tanımlar (md. 2), Kurul ve Başkanlık görevleri (md. 10), denkleştirme ve proje kaydı (md. 11), katkı payı geliri (md. 12), yaptırımlar (md. 14) |
| Türkiye ETS Yönetmeliği RG 27.8.2026, sayı 33353 | Yayımı tarihinde yürürlüğe girdi (md. 41) (R3) | ETS’de yalnız Türkiye’deki projelerden kredi, Kurulun oranıyla sınırlı (md. 25); oran kararı Kurulun görevi (md. 23(2)(ç)) |
| Karbon Kredilendirme ve Denkleştirme Yönetmeliği | Taslak. 1.8.2025’te görüşe açıldı, görüş süresi 18.8.2025’te doldu (R7). Başkanlığın yayımlanmış yönetmelikler listesinde yok; taslak metin Taslaklar sayfasında (R8, R9) | Ulusal kredilendirme sistemi, Turkuaz Kredi (taslakta ulusal sistemde üretilecek kredinin adı), iki kayıt sistemi, ETS’de kullanım şartları (R5) |
| Gönüllü Karbon Piyasası Proje Kayıt Tebliği RG 9.10.2013, sayı 28790 | mevzuat.gov.tr’de tebliğler arasında (R11) | Karbon sertifikası alan projenin 30 gün içinde Bakanlığa kaydı (md. 6) |
| CORSIA yetkilendirme usul ve esasları CORSIA: Uluslararası Sivil Havacılık Örgütünün (ICAO) uluslararası havacılık için karbon dengeleme ve azaltım şeması | Başvuru çağrısı 2.7.2026; son başvuru 31.7.2026 (R12) | Türkiye’deki projelerin kredisini uluslararası havacılıkta kullanıma yetkilendirme; Kurul kararı KPK/2026/1-5’e dayanıyor (R13) |
| ETS’de denkleştirme oranı | Karbon Piyasası Kurulu kararı gerekiyor; yayımlanmış bir karara ulaşamadık | Oran belirlenmeden krediye dayalı bir teslim planı kurulamaz (R1, R3) |
Taslakla yürürlükteki metin arasında bir fark var. Taslak md. 14(1), ETS’de kredinin teslim yükümlülüğünün “Başkanlıkça belirlenecek” kısmını aşamayacağını söylüyor (R5). Yürürlükteki ETS Yönetmeliği md. 25 ise oranı Karbon Piyasası Kuruluna veriyor (R3); Kanun md. 10 da bu kararı Kurulun görevleri arasında sayıyor (R1). Nihai metin yayımlanana kadar yürürlükteki metni esas alın.
Karbon kredisi, tahsisat ve denkleştirme ne demek?
Tahsisat bir emisyon hakkıdır; kredi ise bir projede doğrulanmış azaltım ya da giderimdir. İkisi de 1 ton CO₂e ama aynı araç değil.
| Terim | Anlamı | Dayanak |
|---|---|---|
| Karbon kredisi | Sera gazı azaltım ya da giderim faaliyetinin bağımsız kuruluşlarca geçerli kılınması, doğrulanması ve bir standart kuruluşunca belgelendirilmesiyle elde edilen, 1 ton CO₂e cinsinden kredi | Kanun md. 2(1)(ö); ETS Yön. md. 4(1)(v) (R1, R3) |
| Tahsisat | Misli nitelikte, devredilebilen, kaydi olarak ihraç edilen ve belirli bir süre boyunca 1 ton CO₂e sera gazı emisyon hakkı | Kanun md. 2(1)(cc) (R1) |
| Denkleştirme | Karbon kredilerinin ETS kapsamında ya da gönüllü taahhütlerin yerine getirilmesinde kullanılması | Kanun md. 2(1)(f); ETS Yön. md. 4(1)(h) (R1, R3) |
| Esneklik mekanizmaları | ETS’deki işletmelere teslim yükümlülüğünü yerine getirirken önceki ya da sonraki dönemin tahsisatını kullanma, denkleştirme ve benzeri imkânlar sağlayan süreçler | Kanun md. 2(1)(h) (R1) |
| Gönüllü karbon piyasası | Karbon kredilerinin gönüllülük esasına göre alınıp satıldığı piyasalar | Kanun md. 2(1)(i) (R1) |
| Proje sahibi | Karbon kredisi üretecek faaliyeti geliştiren gerçek ya da tüzel kişi | Kanun md. 2(1)(y) (R1) |
| Mütekabil düzenleme | Uluslararası kullanım için yetkilendirilen kredinin azaltım miktarının, çifte sayımı önlemek için projenin bulunduğu ülkenin Ulusal Katkı Beyanı hedefinde kullanılmaması | CORSIA usul ve esasları md. 4(1)(i), md. 10(2) (R13) |
| İtfa (taslak) | Kredinin bir daha takas edilemeyecek ve satılamayacak şekilde kayıt sistemindeki itfa hesabına aktarılıp işlevsiz hâle getirilmesi | Taslak md. 4(1)(f) (R5) |
| Özgün katkı (taslak) | Projenin, kredi satışı geliri olmadan ekonomik, finansal, teknolojik ya da kurumsal açıdan uygulanabilir olmayacağının gösterilmesi | Taslak md. 4(1)(y) (R5) |
Tahsisat ETS’nin kendi birimidir: kaydi olarak ihraç edilir ve belirli bir süre için emisyon hakkı verir. Kredi ise bir azaltım ya da giderim projesinin sonucudur ve bir standart kuruluşunca belgelenir. ETS Yönetmeliği, kredi dışında bankalama (tahsisatı uygulama döneminin sonraki yıllarında kullanma) ve ödünç alma (dönem içindeki sonraki yılların tahsisatını bu yıl kullanma) gibi esneklik mekanizmalarının da kullanılabileceğini söylüyor; uygulama hükümlerini Başkanlık belirleyecek (md. 19(3)–(4)) (R3).
ETS yükümlülüğü krediyle karşılanabilir mi?
Kanun kapıyı aralıyor, oranı Kurul belirleyecek. Kredi kullanımı kendiliğinden doğan bir hak değil.
Kanun md. 11(1): ETS kapsamında tahsisat yükümlülüklerinin bir bölümünün eşdeğer miktarda karbon kredisiyle karşılanması amacıyla denkleştirme yapılmasına “izin verilebilir” (R1). Hüküm bir izin imkânı tanıyor; kullanım bir karara bağlı.
Kararı kim veriyor?
Karbon Piyasası Kurulu, ETS kapsamında hangi oranda denkleştirme kullanılabileceğine karar verir; uluslararası karbon piyasasına konu olacak sektör, proje ve faaliyetleri de belirler (Kanun md. 10(1)(a)(2)) (R1). ETS Yönetmeliği aynı görevi md. 23(2)(ç)’de sayıyor (R3). İklim Değişikliği Başkanlığı (Başkanlık) ise denkleştirme faaliyetlerini düzenler, kredilerin ETS’de kullanımını belirler ve kredi ithalatı ile ihracatı konusunda politika geliştirir (md. 10(1)(c)) (R1).
Hangi kredi sayılıyor?
ETS Yönetmeliği md. 25(1): Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde gerçekleşmiş projelerden elde edilen karbon kredileri, tesisin teslim yükümlülüğünün Kurulca belirlenen oranını geçmeyecek şekilde kullanılabilir. Kullanım esaslarını Başkanlık belirler (R3). Madde yurt dışı projeleri saymıyor.
Oran ne?
26 Eylül 2026 itibarıyla oranı belirleyen yayımlanmış bir Kurul kararına ulaşamadık. Pilot dönemde kredinin kullanılıp kullanılamayacağını ve hangi oranda kullanılabileceğini bu yüzden yazmıyoruz. Karar yayımlandığında bu bölüm güncellenecek ve değişiklik günlüğüne işlenecek.
Proje verisi hatalı çıkarsa ne olur?
Denkleştirme projesine ait bilgi, belge ya da verinin hatalı veya hileli olduğu tespit edilirse o denkleştirme miktarı teslim için kullanılamaz ve teslim yükümlülüğü yerine getirilmemiş sayılır. Proje sahibine md. 14(4)(c) yaptırımı uygulanır (md. 11(3)) (R1). Bu yaptırım, teslim edilmeyen her tahsisat için, raporun ait olduğu yılın son üç ayındaki birincil ve ikincil piyasa ağırlıklı ortalama tahsisat fiyatlarından yüksek olanın iki katı tutarındadır (md. 14(4)(c)) (R1).
Taslak neyi değiştirmek istiyor?
Aşağıdakiler taslak hükümlerdir, yürürlükte değildir (R5):
- Türkiye’de üretilmiş krediler ve Turkuaz Krediler ETS’de denkleştirmede kullanılabilir (md. 14(1)).
- ETS’de kullanılacak kredi ETS kapsamı dışındaki faaliyetlerden elde edilmiş olmalı ve üretim tarihinden itibaren en fazla 5 yıl geçmiş olmalı (md. 14(3)).
- YEK-G (Yenilenebilir Enerji Kaynak Garanti Belgesi) ve enerjinin niteliğine dair benzeri sertifikalar ETS’de denkleştirme için kullanılamaz (md. 14(4)).
- Turkuaz Kredi üretimi başlayana kadar, Kurulun belirleyeceği uluslararası programların Türkiye’deki projelerden üretilmiş kredileri kullanılabilir (geçici md. 1(1)).
Ulusal kredilendirme sistemi ve Turkuaz Kredi
Kanun ulusal bir kredilendirme sistemi öngörüyor; ayrıntılar taslak yönetmelikte.
Kanun md. 11(2): azaltım, giderim ve yutak alanlarını artıran faaliyetlerden kredi üreten ulusal bir karbon kredilendirme ve denkleştirme sisteminin esaslarını Başkanlık belirler; bu krediler hem ETS’de hem gönüllü taahhütlerde kullanılmak üzere öngörülüyor (R1). md. 11(4)’e göre kredilerin kullanımı, üretimi ve sistemin kurulması esasları da Başkanlıkça belirlenir; ulusal standart ve metodolojiler ilgili kuruluşlarla iş birliği içinde geliştirilir (R1).
Kanundan önce de bir adım atılmıştı: Başkanlık ile Türk Standardları Enstitüsü (TSE) arasındaki Ulusal Karbon Kredilendirme Programı protokolü, Başkanlığın 13 Mayıs 2023 tarihli haberiyle duyuruldu (R10).
Taslakta ne var?
Başkanlık taslağı 1 Ağustos 2025’te yayımladı (R7). Aşağıdaki tablo taslak metnin hükümleridir; nihai metin farklı olabilir (R5).
| Konu | Taslak hükmü | Taslak md. |
|---|---|---|
| Sistem | Türkiye Karbon Denkleştirme Sistemi (TR KDS): ETS kapsamı dışındaki faaliyetlerde azaltım ve giderim projeleriyle, ulusal standart ve metodolojilere dayanan, TSE’nin işlettiği kredilendirme programı | 4(1)(ee) |
| Kredi birimi | TR KDS’de üretilen krediye Turkuaz Kredi deniyor; bir kredi 1 ton CO₂e | 5(2) |
| Kalkınma şartı | Proje, biri iklim eylemi olmak üzere en az üç Sürdürülebilir Kalkınma Amacına katkı sağlamalı | 5(3) |
| Çifte belge yasağı | Proje başka bir uluslararası programda kredi, YEK-G belgesi ya da enerjinin niteliğine dair benzeri bir sertifika üretmemiş olmalı | 5(4) |
| Bağımsızlık | Geçerli kılma ve doğrulama aynı kuruluş tarafından yapılamaz | 5(5) |
| Akreditasyon | Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK), geçerli kılıcı ve doğrulayıcı kuruluşları TS EN ISO 14064-2, 14064-3 ve 17029’a göre geliştirilen rehberlerle akredite eder | 8(1)(a) |
| ETS ile gönüllü kullanım | ETS’de teslim için kullanılmış Turkuaz Kredi gönüllü taahhütte tekrar kullanılamaz; gönüllü kullanımda kredi itfa edilir | 15(1)–(2) |
| Uluslararası yetkilendirme | Yetkilendirilen kredide mütekabil düzenleme yapılır; bu krediler Türkiye’nin Ulusal Katkı Beyanı hedefinde kullanılmaz | 17(9) |
| Kayıt | TR KDS dışında Türkiye’de kredi üretimine başlamış proje sahipleri, Türkiye Uluslararası Karbon Kayıt Sistemi kayıt kabul etmeye başladıktan sonra en geç 90 gün içinde kaydolur. Henüz hiçbir uluslararası programa kaydolmamış projeler için süre, uluslararası bir programa kayıt tarihinden itibaren en geç 90 gün | 19(3) |
| Şeffaflık | Kullanılan kredilerin proje tipi, proje sahibi, üretilen ve itfa edilen miktarı her yıl Başkanlığın sitesinde yayımlanır | 22(1) |
Başkanlığın duyurusuna göre taslak iki kayıt sistemi öngörüyor: Türkiye Karbon Denkleştirme Kayıt Sistemi ve Türkiye Uluslararası Karbon Kayıt Sistemi; Turkuaz Kredilerin ihraç ve takibini TSE yürütecek (R7). Gerekçeye göre hem ulusal sistemden hem de Türkiye’de uluslararası bağımsız standart kuruluşları aracılığıyla üretilen krediler, ETS yükümlülüklerinde ya da şirketlerin gönüllü taahhütlerinde denkleştirme için kullanılabilecek (R6).
Bu kayıt sistemlerinin işletilmeye başladığını ya da TSE’nin Turkuaz Kredi ihraç ettiğini gösteren bir duyuruya 26 Eylül 2026 itibarıyla ulaşamadık.
Kredi üreten projenin kayıt yükümlülüğü ve yaptırımlar
Türkiye’de gönüllü piyasa için kredi üreten proje, ulusal kayıt sistemine girmek zorunda. Ceza ise kayıt sistemi ve süre duyurulunca işlemeye başlıyor.
Kanun md. 11(5): yurt içinde herhangi bir gönüllü karbon piyasasında ulusal ya da uluslararası standartlarla karbon kredisi üretimine başlamış ya da başlayacak yurt içi projelerin sahipleri, projelerini Başkanlığın belirlediği sürede karbon kredisi kayıt sistemine kaydettirmek zorunda (R1).
- Ceza: Kanundaki tutar 120.000 TL; ceza kayıt yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz (md. 14(5)) (R1). Kanunun 14. maddesindeki cezalar 1 Ocak 2026’dan itibaren %25,49 yeniden değerleme oranıyla artırılmış tutarlarla uygulanıyor; 2026 için bu ceza 150.588 TL (R4).
- Başlangıç: Ceza, Başkanlık karbon kredisi kayıt sistemini oluşturup kayıt süresini resmî internet sitesinde duyurduğunda uygulanmaya başlar (geçici md. 1(3)) (R1). Böyle bir duyuruya 26 Eylül 2026 itibarıyla ulaşamadık.
- Pilot dönem: Kanun, pilot uygulama döneminde idari para cezalarının %80 indirimle uygulanacağını söylüyor (geçici md. 1(1)) (R1). Bu indirimin kayıt cezasına da uygulanıp uygulanmadığına dair bir idari yoruma ulaşamadık.
- Taslak süre: Taslağa göre TR KDS dışında Türkiye’de kredi üretimine başlamış proje sahipleri, Türkiye Uluslararası Karbon Kayıt Sistemi kayıt kabul etmeye başladıktan sonra en geç 90 gün içinde kaydolur. Henüz hiçbir uluslararası programa kaydolmamış projeler için süre, uluslararası bir programa kayıt tarihinden itibaren en geç 90 gündür (taslak md. 19(3)) (R5).
2013 tarihli kayıt tebliği
mevzuat.gov.tr’de yer alan Gönüllü Karbon Piyasası Proje Kayıt Tebliği, karbon sertifikası elde etmek amacıyla Türkiye’de geliştirilen projelerin kaydını düzenliyor (md. 2(1)). Proje sahipleri projelerini Bakanlığa kaydettirmek zorunda; başvuru, projenin karbon sertifikası almasından sonraki 30 gün içinde yapılır (md. 6) (R11). Tebliğ ile Kanun md. 11(5) arasındaki ilişkiyi açıklayan resmî bir metne ulaşamadık.
Uluslararası havacılık için yetkilendirme (CORSIA)
CORSIA, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütünün (ICAO) uluslararası havacılık emisyonları için kurduğu karbon dengeleme ve azaltım şeması (R13). Başkanlık 2 Temmuz 2026’da, Türkiye’deki projelerden üretilen kredilerin CORSIA’da kullanılabilmesi için yetkilendirme belgesi başvurularını açtı; son başvuru tarihi 31 Temmuz 2026’ydı (R12). Usul ve esaslar, Karbon Piyasası Kurulunun KPK/2026/1-5 numaralı kararına dayanıyor (md. 3) (R13). Öne çıkan hükümler:
- Hak kazanan başvuru sahibi, sonucun yayımlanmasından itibaren 60 iş günü içinde Kanun md. 12(1) uyarınca katkı payını yatırır; yatırmazsa yetkilendirme hakkı geçersiz sayılır (md. 9(1)) (R13). Bu katkı payları Kanunda özel gelir olarak sayılıyor (md. 12(1)(ç)) (R1).
- Herhangi bir kayıt sisteminde itfa edilmiş kredi için yetkilendirme belgesi verilmez (md. 7(4)) (R13).
- Yetkilendirilen kredi için mütekabil düzenleme yapılır; bu azaltım Türkiye’nin Ulusal Katkı Beyanı hedefinde kullanılmaz (md. 10(2)) (R13).
Yaptırımlar bir arada
| İhlal | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Proje kaydını yaptırmamak | 120.000 TL; 2026’da 150.588 TL. Kayıt yükümlülüğü sürer. Kayıt sistemi ve süre duyurulana kadar uygulanmaz | Kanun md. 14(5), geçici md. 1(3); Tebliğ 2026/1 (R1, R4) |
| Denkleştirme projesinde hatalı ya da hileli veri | O miktar teslimde kullanılamaz, teslim yapılmamış sayılır; proje sahibine md. 14(4)(c) cezası | Kanun md. 11(3), md. 14(4)(c) (R1) |
| Bilgi, belge, veri vermemek ya da yanıltıcı beyan | 170.000 TL; 2026’da 213.333 TL | Kanun md. 14(6); Tebliğ 2026/1 (R1, R4) |
| CORSIA başvurusunda kredi sahipliğinin başvuranda olmaması | Başkanlık yetkilendirmeyi geri çekebilir; hatalı ya da yanıltıcı belge sunana Kanundaki yaptırımlar uygulanır | CORSIA usul ve esasları md. 11 (R13) |
Gönüllü piyasada kullanım ETS’den nasıl ayrılıyor?
Kanun iki kullanımı da “denkleştirme” sayıyor; amaç, sınır ve sonuç farklı.
| Konu | ETS’de denkleştirme | Gönüllü taahhütte kullanım |
|---|---|---|
| Kim kullanır | ETS kapsamındaki tesis | Gönüllü taahhüt veren şirket |
| Dayanak | Kanun md. 11(1); ETS Yön. md. 25 (R1, R3) | Kanun md. 2(1)(f) ve (i), md. 11(2) (R1) |
| Hangi kredi | Türkiye sınırları içinde gerçekleşmiş projelerden (R3) | Kanunun oran hükmü (md. 10) yalnız ETS için; proje yurt içindeyse kayıt yükümlülüğü var (md. 11(5)) (R1) |
| Sınır | Teslim yükümlülüğünün Kurulca belirlenecek oranı (R3) | İddia kuralları: GHG Protocol, SBTi, reklam mevzuatı (aşağıda) |
| Ne sağlar | Teslim yükümlülüğünün bir bölümünü karşılar (R1) | Envanterdeki emisyonu değiştirmez; kredi ayrı raporlanır (R14) |
| Çifte kullanım (taslak) | ETS’de kullanılan Turkuaz Kredi gönüllü taahhütte tekrar kullanılamaz (md. 15(1)) (R5) | Gönüllü kullanımda kredi itfa edilir, yeniden kullanılamaz (md. 15(2)) (R5) |
Gönüllü katkının krediyle ilgisi olmayan bir yolu da var: ETS’deki tahsisat sahibi işletmeler, iklim değişikliğiyle mücadeleye gönüllü katkı amacıyla Başkanlığa başvurarak ücretsiz tahsisat haklarından vazgeçebilir ya da ücretsiz tahsisatlarının iptalini isteyebilir (ETS Yön. md. 15(3)) (R3).
Taslak ayrıca kamu kurum ve kuruluşlarının Turkuaz Kredilerin gönüllü taahhütlerde kullanılmasını teşvik edecek mekanizmalar geliştireceğini söylüyor (taslak md. 15(3)) (R5).
Karbon kredisi hangi iddiayı taşıyamaz?
Kredi satın almak raporunuzdaki emisyonu değiştirmez. Birincil kaynakların çizdiği sınırlar şöyle.
| İddia | Birincil kaynak ne diyor | Dayanak |
|---|---|---|
| “Kredi aldık, Kapsam 1-2 emisyonumuz düştü” | Şirket kendi emisyonlarını hedef için kullanılan denkleştirme kredilerinden ayrı raporlamalı, net tek bir rakam vermemeli. Envanter sınırı dışından alınan denkleştirme kredileri raporun isteğe bağlı bilgi kısmında ayrıca verilir. | GHG Protocol, Bölüm 11 adım 7 ve Bölüm 9 (R14) |
| “Kredi, bilime dayalı hedefimize katkı sağlıyor” | Kredi kullanımı, kısa vadeli bilime dayalı hedefe ilerlemede emisyon azaltımı sayılamaz. Kredi yalnız artık emisyonları nötrlemek ya da hedefin ötesinde ek azaltımı finanse etmek için bir seçenek olarak görülüyor. | SBTi kriter C11 (R15) |
| “Bu ürün iklim nötr” (AB’de tüketiciye) | Denkleştirmeye dayanarak bir ürünün sera gazı etkisinin nötr, azaltılmış ya da pozitif olduğunu iddia etmek, her koşulda haksız sayılan ticari uygulamalar listesine eklendi. Üye devletler bu kuralı 27 Eylül 2026’dan itibaren uyguluyor. Şirketin kredi projelerine yatırımını yanıltıcı olmadan duyurması engellenmiyor. | Direktif 2024/825 Ek nokta 2, md. 4(1), gerekçe (12) (R16) |
| “Karbon nötr” (Türkiye’de reklamda) | “Karbon nötr” gibi genel nitelikteki kavramlar açıklama yapılmadan ya da tüketicide belirsizlik yaratacak biçimde kullanılamaz. | Reklam Kurulu kılavuzu md. 5(4) (R17) |
| Aynı krediyi iki yerde kullanmak | Taslağa göre ETS’de kullanılan Turkuaz Kredi gönüllü taahhütte kullanılamaz; itfa edilmiş krediye CORSIA yetkilendirmesi verilmez. | Taslak md. 15 (R5); CORSIA usul md. 7(4) (R13) |
| “Kredi SKDM ödememizi düşürür” | AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) tüzüğü “karbon fiyatı”nı, üçüncü ülkede emisyon azaltım planı kapsamında vergi, harç, ücret ya da ETS tahsisatı biçiminde ödenen tutar olarak tanımlıyor. Kredilerin mahsubuna ilişkin açık bir hüküm ya da Komisyon yorumu okumadık; bu sayfa bir sonuç çıkarmıyor. | 2023/956 md. 3(29) (R18) |
Neden envanterden düşülmüyor?
İki sayı farklı yöntemle hesaplanıyor. GHG Protocol’e göre denkleştirme kredisi, proje olmasaydı emisyonun ne olacağını gösteren varsayımsal bir referans senaryoya göre hesaplanır. Şirketin emisyon azaltımı ise fiili envanterin baz yıla göre değişimiyle ölçülür (Bölüm 8) (R14). Birini diğerinden çıkarmak iki farklı hesabı tek rakamda karıştırır. Envanterin nasıl kurulduğu için kurumsal karbon ayak izi rehberine bakın.
Zaman çizelgesi
Tarihi belli olanlar ve henüz tarihi olmayanlar.
| Tarih | Olay | Kaynak |
|---|---|---|
| 13.05.2023 | Başkanlık–TSE Ulusal Karbon Kredilendirme Programı protokolünün imzalandığı duyuruldu | (R10) |
| 09.07.2025 | 7552 sayılı İklim Kanunu Resmî Gazete’de | (R1) |
| 01.08.2025 | Karbon Kredilendirme ve Denkleştirme Yönetmeliği taslağı yayımlandı | (R7) |
| 18.08.2025 | Taslağa görüş süresinin sonu | (R7) |
| 01.01.2026 | Kanun md. 14 cezaları yeniden değerlenmiş tutarlarla uygulanmaya başladı | (R4) |
| 02.07.2026 | CORSIA yetkilendirme başvuruları açıldı; son başvuru 31.07.2026 | (R12) |
| 27.08.2026 | Türkiye ETS Yönetmeliği Resmî Gazete’de; denkleştirme md. 25’te | (R3) |
| 27.09.2026 | AB’de denkleştirmeye dayalı ürün iddiası yasağının uygulanmaya başlaması (2024/825) | (R16) |
| Tarih yok | Kredilendirme yönetmeliğinin Resmî Gazete’de yayımı · kayıt sistemi ve kayıt süresi duyurusu · Kurulun ETS’de denkleştirme oranı kararı | — |
Sık yapılan hatalar
- 1
Tahsisatla krediyi aynı şey sanmak
Tahsisat, kaydi olarak ihraç edilen ve belirli bir süre için geçerli bir emisyon hakkıdır. Kredi ise bir projede geçerli kılınıp doğrulanan azaltım ya da giderimdir. İkisi de 1 ton CO₂e ama ETS’de krediyle karşılanabilecek kısım, Kurulun belirleyeceği oranla sınırlı.
- 2
Taslak hükümlerini yürürlükte sanmak
5 yıllık yaş sınırı, YEK-G yasağı, 90 günlük kayıt süresi, Turkuaz Kredi ve TSE’nin rolü taslak yönetmelikte. Nihai metin yayımlanana kadar yürürlükteki Kanun ve ETS Yönetmeliği esas alınır.
- 3
Yurt dışı projeden alınan krediyi ETS planına koymak
ETS Yönetmeliği md. 25 yalnız Türkiye sınırları içinde gerçekleşmiş projelerden gelen kredileri sayıyor. Yurt dışı projeye dayalı bir ETS planı kurmadan önce Kurul ve Başkanlık kararlarını bekleyin.
- 4
YEK-G belgesini karbon kredisi yerine koymak
YEK-G, Elektrik Piyasasında Yenilenebilir Enerji Kaynak Garanti Belgesi Yönetmeliğine dayanan ve enerjinin niteliğini gösteren bir belge. Taslak, YEK-G ve benzeri sertifikaların ETS’de denkleştirme için kullanılamayacağını (md. 14(4)) ve YEK-G üretmiş bir projenin ulusal sisteme giremeyeceğini (md. 5(4)) söylüyor.
- 5
Krediyi envanterden düşüp net rakam yayımlamak
GHG Protocol, şirketin kendi emisyonlarını denkleştirme kredilerinden ayrı raporlamasını ve net tek bir rakam vermemesini istiyor. Envanter sınırı dışından alınan kredilerin bilgisi, raporun isteğe bağlı bilgi kısmında ayrıca verilir.
- 6
Kayıt sistemi duyurusunu beklerken hazırlığı ertelemek
Kayıt yükümlülüğü Kanunda yazılı; ceza yalnız kayıt sistemi ve süre duyurulunca işliyor ve ödenmesi kaydı ortadan kaldırmıyor. Projenin standardı, metodolojisi ve kredi üretim dönemi bilgilerini şimdiden bir arada tutmak, duyurudan sonraki süreyi rahatlatır. CORSIA yetkilendirme başvuru formu da bu bilgileri istiyor.
Değişiklik günlüğü
2 kayıtNe zaman, hangi bölüm, neden değişti. Bu sayfayı bir uyum dosyasına dayanak gösterecekseniz hangi sürümü okuduğunuzu bilmeniz gerekir.
Sayfa Kanun’daki “denkleştirme” teriminin yanında “offset” ve “dengeleme kredisi” ifadelerini karışık kullanıyordu. Kanun’un terimi kullanıldı; “offset” yalnız ilk geçtiği yerde parantez içinde kaldı.
Önceki 1 kaydı göster
Kanun md. 2, 10, 11, 12, 14 ve geçici md. 1 ile ETS Yönetmeliği md. 25 Resmî Gazete metninden; taslak kredilendirme yönetmeliği, gerekçesi ve CORSIA usul ve esasları Başkanlığın yayımladığı belgelerden okunarak yazıldı. Denkleştirme oranına ilişkin bir Kurul kararı ve yönetmeliğin nihai metni bulunamadığı için ikisi de sayfada yok.
Sık sorulanlar
Karbon kredisi nedir, Türkiye’de nasıl tanımlanıyor?
7552 sayılı İklim Kanunu karbon kredisini, sera gazı azaltım ya da giderim faaliyetinin bağımsız kuruluşlarca geçerli kılınması, doğrulanması ve bir standart kuruluşunca belgelendirilmesiyle elde edilen, 1 ton CO₂e cinsinden kredi olarak tanımlıyor (md. 2(1)(ö)). ETS Yönetmeliği aynı tanımı kullanıyor. Kredi, ETS’deki tahsisattan farklıdır: tahsisat belirli bir süre için verilen emisyon hakkıdır.
Kredi alıp ETS yükümlülüğümü düşürebilir miyim?
Kanun md. 11(1) yükümlülüğün bir bölümünün krediyle karşılanmasına izin verilebileceğini söylüyor. ETS Yönetmeliği md. 25 bunu Türkiye sınırları içinde gerçekleşmiş projelerden gelen kredilerle ve Karbon Piyasası Kurulunun belirleyeceği oranla sınırlıyor. Oranı belirleyen yayımlanmış bir Kurul kararına 26 Eylül 2026 itibarıyla ulaşamadık; bu yüzden bugün krediye dayalı bir teslim planı kurulamaz.
Karbon kredilendirme yönetmeliği yürürlükte mi?
Hayır; 26 Eylül 2026 itibarıyla taslak. İklim Değişikliği Başkanlığı Karbon Kredilendirme ve Denkleştirme Yönetmeliği Taslağını 1 Ağustos 2025’te yayımladı; görüş süresi 18 Ağustos 2025’te doldu. Yönetmelik Başkanlığın yayımlanmış yönetmelikler listesinde yer almıyor; 1 Ağustos 2025–26 Eylül 2026 arasındaki Resmî Gazete fihristlerinde de bu başlıkla bir yönetmeliğe rastlamadık.
Turkuaz Kredi nedir, ne zaman başlıyor?
Taslak yönetmelikte, Türkiye Karbon Denkleştirme Sisteminde (TR KDS) üretilecek 1 ton CO₂e değerindeki krediye verilen ad. Başkanlığın duyurusuna göre ihraç ve takibini TSE yürütecek. Yönetmelik taslak olduğu için başlangıç tarihi yok; TSE’nin Turkuaz Kredi ihraç ettiğini gösteren bir duyuruya ulaşamadık.
Verra ya da Gold Standard’da kayıtlı bir projem var; kayıt yükümlülüğüm var mı?
Proje Türkiye’deyse evet. Kanun md. 11(5), yurt içinde herhangi bir gönüllü piyasada ulusal ya da uluslararası standartlarla kredi üretmeye başlamış ya da başlayacak projelerin, Başkanlığın belirleyeceği sürede kayıt sistemine kaydedilmesini istiyor. Uymamanın cezası 2026 için 150.588 TL; ancak ceza, kayıt sistemi ve süre duyurulunca uygulanmaya başlıyor. 2013 tarihli Proje Kayıt Tebliği de karbon sertifikası alan projenin 30 gün içinde kaydını öngörüyor.
Kredi alırsam “karbon nötr” diyebilir miyim?
Dikkatli olun. Türkiye’de Reklam Kurulu kılavuzu “karbon nötr” gibi genel ifadelerin açıklama yapılmadan ya da tüketicide belirsizlik yaratacak biçimde kullanılamayacağını söylüyor. AB’de 27 Eylül 2026’dan itibaren, denkleştirmeye dayanarak bir ürünün sera gazı etkisinin nötr, azaltılmış ya da pozitif olduğunu iddia etmek her koşulda haksız ticari uygulama sayılıyor. AB kuralı, kredi projelerine yapılan yatırımın yanıltıcı olmadan duyurulmasını engellemiyor.
Kredi Kapsam 1-2 sonucumu düşürür mü?
GHG Protocol’e göre hayır: şirket kendi emisyonlarını denkleştirme kredilerinden ayrı raporlamalı ve net tek bir rakam vermemeli. Denkleştirme kredisi varsayımsal bir referans senaryoya göre, envanterdeki azalma ise baz yıla göre hesaplanır. SBTi de kısa vadeli hedefe ilerlemede krediyi azaltım saymıyor.
Gönüllü karbon piyasası Türkiye’de düzenleniyor mu?
Evet, kısmen. Kanun gönüllü karbon piyasasını tanımlıyor (md. 2(1)(i)), 11. maddesinin başlığı “Gönüllü karbon piyasaları ve denkleştirme” ve yurt içindeki kredi projelerine kayıt yükümlülüğü getiriyor (md. 11(5)). Kredinin gönüllü taahhütte kullanılması da Kanunda denkleştirme sayılıyor. Kullanım ve üretime ilişkin ayrıntılar taslak yönetmelikte.
Ücretsiz tahsisatımı gönüllü olarak iptal ettirebilir miyim?
Evet. ETS Yönetmeliği md. 15(3)’e göre tahsisat sahibi işletmeler, iklim değişikliğiyle mücadeleye gönüllü katkı amacıyla Başkanlığa başvurarak ücretsiz tahsisat haklarından vazgeçebilir ya da ücretsiz tahsisatlarının iptalini isteyebilir. Bu, kredi kullanımından ayrı bir yoldur.
Karbon kredisi fiyatı ne kadar, kredi almak mantıklı mı?
Bu sayfa fiyat, piyasa büyüklüğü ya da yatırım önerisi vermez. Mevzuat açısından iki nokta karar için önemli: ETS’de kredi kullanımı Kurulun oran kararını bekliyor, gönüllü kullanımda kredi envanterinizdeki emisyonu azaltmıyor.
Kaynaklar
Bu sayfadaki kapsam, yükümlülük ve takvim ifadeleri aşağıdaki birincil kaynaklara dayanır. Mevzuat değiştiğinde sayfa güncellenir ve değişiklik günlüğüne kaydı düşülür.
- R1 7552 sayılı İklim Kanunuerişim 26.09.2026T.C. Resmî Gazete · RG 9.7.2025, sayı 32951 · md. 2 (tanımlar), md. 10, md. 11, md. 12(1)(ç), md. 14(4)–(6), geçici md. 1
Denkleştirme, karbon kredisi ve tahsisat tanımları; Kurul ve Başkanlık görevleri; md. 11’in beş fıkrası; kayıt ve yanıltıcı beyan cezaları.
- R2 7552 sayılı İklim Kanunu — güncel metinerişim 26.09.2026Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · md. 11 — “Gönüllü karbon piyasaları ve denkleştirme”
Madde numarasının ve metnin Resmî Gazete’deki hâliyle aynı kaldığını doğrulamak için okundu.
- R3 Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliğierişim 26.09.2026T.C. Resmî Gazete · RG 27.8.2026, sayı 33353 · md. 4(1)(h) ve (v), md. 15(3), md. 19(3), md. 23(2)(ç), md. 25, md. 41
- R4 7552 Sayılı İklim Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ (2026/1)erişim 26.09.2026T.C. Resmî Gazete · RG 27.12.2025, sayı 33120 · yeniden değerleme oranı %25,49 · 1.1.2026–31.12.2026 tutarları
Tutarlar tebliğin ek tablosundan okundu (taranmış görüntü, resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/12/20251227-11-1.pdf).
- R5 Karbon Kredilendirme ve Denkleştirme Yönetmeliği — TASLAKerişim 26.09.2026İklim Değişikliği Başkanlığı · Taslak metin, 1.8.2025 · md. 4, 5, 8, 14, 15, 17, 19, 22, geçici md. 1
Yürürlükte değildir. Bu kaynaktan alınan her hüküm sayfada “taslak” diye işaretlidir; nihai metinde değişebilir.
- R6 Karbon Kredilendirme ve Denkleştirme Yönetmeliği — Gerekçeerişim 26.09.2026İklim Değişikliği Başkanlığı · Taslakla birlikte yayımlanan gerekçe
- R7 Türkiye Karbon Kredilendirme ve Denkleştirme Yönetmeliği Taslağı Yayımlandıerişim 26.09.2026İklim Değişikliği Başkanlığı · Haber, 1.8.2025 · görüş süresi 18.8.2025
- R8 Taslaklarerişim 26.09.2026İklim Değişikliği Başkanlığı · Mevzuat › Taslaklar listesi
- R9 Yönetmeliklererişim 26.09.2026İklim Değişikliği Başkanlığı · Mevzuat › Yönetmelikler listesi
Listede ETS (27.08.2026) ve Yeşil Taksonomi (24.09.2026) yönetmelikleri var; kredilendirme yönetmeliği yok.
- R10 Ulusal Karbon Kredilendirme Programı Protokolü imzalandıerişim 26.09.2026İklim Değişikliği Başkanlığı · Haber, 13.5.2023 · Başkanlık–TSE protokolü
- R11 Gönüllü Karbon Piyasası Proje Kayıt Tebliğierişim 26.09.2026Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) · RG 9.10.2013, sayı 28790 · md. 2, md. 6
- R12 CORSIA Kapsamında Yetkilendirme Belgesi Başvuruları Hakkında Duyuruerişim 26.09.2026İklim Değişikliği Başkanlığı · Duyuru, 2.7.2026 · son başvuru 31.7.2026
- R13 CORSIA Kapsamında Karbon Kredilerinin Yetkilendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslarerişim 26.09.2026İklim Değişikliği Başkanlığı · md. 3 (dayanak: KPK/2026/1-5), md. 4, md. 7(4), md. 9(1), md. 10(2), md. 11, EK-1
- R14 GHG Protocol Corporate Accounting and Reporting Standard (Revised Edition)erişim 26.09.2026WRI / WBCSD · 2004 · Bölüm 8 (s. 59), Bölüm 9 (s. 64), Bölüm 11 adım 7 (s. 82)
- R15 SBTi Corporate Near-Term Criteriaerişim 26.09.2026Science Based Targets initiative · Sürüm 5.3.1, Nisan 2026 · kriter C11
- R16 Directive (EU) 2024/825 — empowering consumers for the green transitionerişim 26.09.2026Avrupa Birliği Resmî Gazetesi (EUR-Lex) · 28.2.2024 · gerekçe (12), md. 4(1), Ek nokta 2 (2005/29/AT Ek I, 4c)
- R17 Çevreye İlişkin Beyanlar İçeren Reklamlar Hakkında Kılavuzerişim 26.09.2026T.C. Ticaret Bakanlığı · Reklam Kurulu · Reklam Kurulunun 13.12.2022 tarihli ve 328 sayılı toplantısı · md. 5(4)
- R18 Regulation (EU) 2023/956 — Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması Tüzüğü (konsolide)erişim 26.09.2026Avrupa Birliği Resmî Gazetesi (EUR-Lex) · konsolide metin 20.10.2025 · md. 3(29) “karbon fiyatı” tanımı
İlgili sayfalar
Kapsam, yükümlülükler, pilot dönem takvimi ve yaptırımlar.
Hangi tesis izin alır, başvuruda ne istenir, izinsiz faaliyetin cezası.
Kredinin neden ayrı raporlandığını anlamak için envanterin yapısı.
YEK-G gibi enerji belgelerinin kurumsal envanterde nerede durduğu.
Bu sayfa hakkında
İç teknik gözden geçirme: KarbonVerisi ekibi. Bağımsız dış gözden geçirme yapıldığında gözden geçirenin adı burada yayımlanır.
- İlk yayın
- 26.09.2026
- Son gözden geçirme
- 26.09.2026
- Son güncelleme
- 27.09.2026
- Sonraki gözden geçirme
- 25.11.2026
- Metodoloji sürümü
- 7552 md. 11 · ETS Yön. md. 25
KarbonVerisi ekibi. Karbon kredisi ve denkleştirme. KarbonVerisi. Son güncelleme 27.09.2026. https://karbonverisi.com/mevzuat/karbon-kredisi-denklestirme/ (erişim: [okuduğunuz tarih]).
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Yükümlülüğünüzün kesin kapsamı tesisinize ve güncel ikincil mevzuata göre belirlenir. Hata bildirimi: iletişim sayfası. Düzeltme ilkesi: Yayın ilkeleri.